Kısa cevap: Dernek genel kurulu, yönetim kurulu tarafından toplantı gününden en az 15 gün önce, gün, saat, yer ve gündem belirtilerek tüzükteki usule göre üyelere duyurulur. İlk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantı 7 ile 60 gün arasında yapılır ve bu toplantıda çoğunluk aranmaz; ancak katılım, yönetim ve denetim kurulu asıl üye sayısının iki katından az olamaz.
Toplantı sonunda yazılacak belge için genel kurul tutanağı örneğine bakabilirsiniz.
Bu rehberde olağan ve olağanüstü genel kurul farkını, çağrı usulünü, gündemin nasıl hazırlanacağını, yeter sayı kurallarını, hazirun listesini ve sık yapılan usul hatalarını anlatıyoruz.
Genel kurul neden usule bağlı?
Genel kurul derneğin en yetkili organıdır (TMK m.72). Yönetim ve denetim kurulunu seçer, tüzüğü değiştirir, hesapları ibra eder, derneği feshedebilir. Bu kadar güçlü bir organın kararları, ancak doğru usulle toplanmışsa geçerlidir.
Usulsüz çağrı, eksik gündem ya da yeter sayı hatası, genel kurul kararlarının mahkemece iptaline yol açar (TMK m.83). İptal edilen genel kurulda seçilen yönetim kurulu da yetkisiz hale gelir; o yönetimin yaptığı işlemler tartışmaya açılır. Bu nedenle çağrı usulü, “şekil” değil “geçerlilik” meselesidir.
Olağan ve olağanüstü genel kurul
| Ölçüt | Olağan genel kurul | Olağanüstü genel kurul |
|---|---|---|
| Ne zaman | Tüzükte belirtilen sürede, en geç 3 yılda bir | Gerekli görüldüğünde |
| Kim çağırır | Yönetim kurulu | Yönetim kurulu (kendiliğinden, denetim kurulu isteğiyle ya da üyelerin 1/5’inin yazılı talebiyle) |
| Gündem | Faaliyet raporu, hesaplar, ibra, bütçe, seçim | Yalnızca çağrı sebebi olan konular |
| Çağrı süresi | En az 15 gün | En az 15 gün |
| Süre sınırı | Tüzükteki dönem | Üye talebinde 30 gün içinde çağrı |
İlk genel kurul, kuruluştan itibaren 6 ay içinde yapılır ve zorunlu organlar oluşturulur; ilk genel kurulun özelliklerini ilk genel kurul rehberinde ayrıca anlattık. Bu rehber, sonraki tüm genel kurullar için geçerli çağrı usulünü ele alır.
Üyelerin talebiyle olağanüstü toplantı
Dernek üyelerinin en az beşte biri yazılı olarak isterse yönetim kurulu genel kurulu 30 gün içinde toplantıya çağırmak zorundadır (TMK m.75). Yönetim kurulu çağırmazsa, üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hukuk hâkimi üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir. Denetim kurulunun da genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi vardır; bu yetkiyi denetim kurulu rehberinde anlattık.
Çağrı usulü: 15 gün kuralı
Dernekler Yönetmeliği m.14’e göre yönetim kurulu, genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin listesini düzenler ve üyeleri en az 15 gün önceden toplantıya çağırır. Çağrıda şunlar bulunmalı:
- Toplantının günü, saati ve yeri
- Gündem
- Çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantının günü, saati ve yeri
Çağrı yolları
| Yol | Nasıl | Kanıt |
|---|---|---|
| Gazete ilanı | Yerel ya da ulusal bir gazetede ilan | Gazete nüshası |
| Yazılı bildirim | Elden imza karşılığı ya da posta | İmza listesi, posta alındısı |
| E-posta | Üyenin derneğe bildirdiği adrese | Gönderi kaydı |
| SMS | Üyenin derneğe bildirdiği numaraya | Gönderi raporu |
| Dernek internet sitesi | Tüzükte düzenlenmişse ek yol | Ekran görüntüsü, tarih damgası |
Hangi yolun kullanılacağı tüzükte yazılıdır; tüzük birden fazla yola izin veriyorsa yönetim kurulu birini seçer. E-posta ve SMS ile çağrı yapılabilmesi için üyenin bu bilgileri derneğe yazılı olarak bildirmiş olması gerekir; üye başvuru formunda bu alanları doldurtmak bu yüzden önemlidir.
Dikkat: 15 günlük süre, çağrının üyeye ulaştığı değil yapıldığı tarihten hesaplanır; ancak süreyi dar tutmayın. Çağrıyı toplantıdan 20-25 gün önce yapmak, hem postadaki gecikmeleri hem de hesap tartışmalarını önler.
Çağrının geri bırakılması
Toplantı, çoğunluk sağlanamaması dışında bir sebeple (örneğin salon sorunu, olağanüstü hal) geri bırakılırsa, bu durum geri bırakma sebepleri de belirtilerek üyelere aynı usulle duyurulur. İkinci toplantı, geri bırakma tarihinden itibaren en geç altı ay içinde yapılır. Genel kurul bir defadan fazla geri bırakılamaz.
Gündem nasıl hazırlanır?
Gündem, çağrıda açıkça yazılır ve genel kurulda yalnızca gündemdeki konular görüşülür (Yönetmelik m.15). Toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı önerisiyle gündeme madde eklenebilir; ancak tüzük değişikliği ve fesih gibi ağır konular yalnızca çağrı gündeminde önceden yer almışsa görüşülebilir.
Olağan genel kurul için tipik gündem:
- Açılış ve yoklama
- Divan heyetinin seçimi (başkan, başkan vekili, yazman)
- Saygı duruşu ve İstiklal Marşı
- Yönetim kurulu faaliyet raporunun okunması ve görüşülmesi
- Denetim kurulu raporunun okunması ve görüşülmesi
- Gelir-gider hesabı ve bilançonun görüşülmesi
- Yönetim ve denetim kurulunun ayrı ayrı ibrası
- Tahmini bütçenin görüşülmesi ve kabulü
- Üye aidatlarının belirlenmesi
- (Varsa) Tüzük değişikliğinin görüşülmesi
- Yönetim kurulu asıl ve yedek üyelerinin seçimi
- Denetim kurulu asıl ve yedek üyelerinin seçimi
- Dilek, temenniler ve kapanış
İpucu: Gündeme “yönetim kuruluna yetki verilmesi” gibi genel maddeler ekleyecekseniz yetkinin kapsamını yazın: “taşınmaz alımı için yetki”, “borçlanma için yetki”, “federasyona üyelik için yetki” gibi. Kapsamı belirsiz yetki maddeleri sonradan tartışma yaratır.
Hazirun listesi: Kim katılabilir?
Genel kurula katılma hakkı, tüzükte aksine hüküm yoksa her asıl üyeye aittir. Yönetim kurulu, üye kayıt defterinden genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin listesini (hazirun listesi) çıkarır. Listede ad, soyad ve imza sütunu bulunur; üyeler toplantıya girerken kimliklerini gösterip listeyi imzalar.
| Kişi | Katılır mı | Oy kullanır mı |
|---|---|---|
| Asıl üye | Evet | Evet, tek oy |
| Aidat borçlusu üye | Tüzüğe göre | Tüzükte yasak yoksa evet |
| Onursal üye | Evet | Hayır |
| Tüzel kişi üye | Temsilcisi ile | Evet, tek oy |
| Üye olmayan davetli | Yönetim kurulu izniyle | Hayır |
| Üyelik başvurusu bekleyen kişi | Hayır | Hayır |
Her üyenin bir oyu vardır ve oyunu bizzat kullanır (TMK m.69); vekâletle oy kullanılamaz. Kendisi, eşi, üstsoyu ve altsoyu ile dernek arasındaki bir hukuki işlem ya da uyuşmazlıkta üye oy kullanamaz.
Hazirun listesinin doğruluğu üyelik kayıtlarının doğruluğuna bağlıdır; üye kayıt defteri güncel tutulmalıdır.
Yeter sayı: Toplantı ve karar
Toplantı yeter sayısı
Genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun (yarıdan fazlası) katılımıyla toplanır. Tüzük değişikliği ve fesih kararı alınacaksa toplantıya katılım üçte iki olmak zorundadır (TMK m.78).
İkinci toplantı
Çoğunluk sağlanamazsa toplantı ertelenir ve ikinci toplantı, ilk toplantı tarihinden en az 7, en fazla 60 gün sonra yapılır. İkinci toplantıda çoğunluk aranmaz; ancak katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulu üye tam sayısının iki katından az olamaz. 5 asıl yönetim ve 3 asıl denetim üyesi olan bir dernekte bu sayı 16’dır.
| Durum | Gereken katılım |
|---|---|
| İlk toplantı, olağan gündem | Üyelerin salt çoğunluğu |
| İlk toplantı, tüzük değişikliği / fesih | Üyelerin 2/3’ü |
| İkinci toplantı | (YK asıl + DK asıl) x 2, en az |
| Karar yeter sayısı (olağan konular) | Katılanların salt çoğunluğu |
| Karar yeter sayısı (tüzük değişikliği / fesih) | Katılanların 2/3’ü |
Karar yeter sayısı
Kararlar, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır. Tüzük değişikliği ve fesih kararları, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınır (TMK m.81). Seçimler, tüzükte aksi yoksa açık ya da gizli oyla yapılabilir; gizli oy tercih ediliyorsa divan sandık ve tasnif düzenini kurar.
Toplantı günü: Akış
- Kimlik kontrolü ve hazirun imzası. Yönetim kurulu üyeleri ya da görevlendirdikleri kişiler girişte kontrol yapar.
- Yeter sayı tespiti. Yönetim kurulu başkanı ya da görevlendireceği üye, çoğunluğun sağlandığını tutanakla tespit eder.
- Açılış. Yönetim kurulu başkanı toplantıyı açar.
- Divan seçimi. Genel kurul bir başkan, yeteri kadar başkan vekili ve yazman seçer; bundan sonra toplantıyı divan yönetir.
- Gündemin uygulanması. Divan maddeleri sırayla görüşmeye açar, oylatır, sonucu tutanağa yazar.
- Tutanak. Divan heyeti tutanağı imzalar ve yönetim kuruluna teslim eder.
Yönetim kurulu başkanının divan başkanı seçilmesi hukuken yasak değildir, ancak ibra görüşülürken tarafsızlık açısından başka bir üyenin divan başkanı olması tavsiye edilir.
Genel kuruldan sonra: 45 günlük sonuç bildirimi
Toplantıyı izleyen 45 gün içinde, yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyelerini içeren genel kurul sonuç bildirimi, tutanak örneği ve varsa tüzük değişikliği metniyle birlikte DERBİS üzerinden mülki amirliğe verilir (Yönetmelik m.17). Bildirimi, DERBİS yetkisi sistemde tanımlı olan yönetim kurulu başkanı ya da yetkilendirdiği kişi yapar; süreç için DERBİS rehberine bakabilirsiniz.
Sonuç bildirimi süresinde verilmezse idari para cezası gündeme gelir ve yeni yönetim DERBİS’te tanımlanamaz; dolayısıyla derneğin diğer bildirimleri de aksar.
Sık yapılan 7 usul hatası
- Çağrıyı 15 günden kısa yapmak. Toplantı iptal gerekçesidir.
- Gündemi çağrıya yazmamak. “Gündem toplantıda açıklanacaktır” geçersizdir.
- İkinci toplantı tarihini çağrıya koymamak. Çoğunluk sağlanamazsa yeniden çağrı gerekir.
- Hazirun listesini üye kayıt defteriyle uyumsuz hazırlamak. Oy kullanmaması gereken kişinin oyu sonucu etkilerse iptal sebebidir.
- Tüzük değişikliğini gündemde belirtmeden görüşmek. Değişiklik geçersizdir.
- Vekâletle oy kullandırmak. Her üye bizzat oy kullanır.
- Sonuç bildirimini geciktirmek. 45 gün kesin süredir.
Sonraki adım
Genel kurulunuz tamamlandıysa yeni yönetim kurulunun görev bölümü ve sorumlulukları gündeme gelir; bunları yönetim kurulu rehberinde anlattık. Henüz dernek kurma aşamasındaysanız kurulum sihirbazı tüzüğünüzde genel kurul usulünü doğru düzenlemenize yardım eder; genel kurul hazırlığı ve sonuç bildirimi konusunda destek isterseniz kuruluş danışmanlığı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Genel kurulu toplantıya çağırma: özet adımlar
- Yönetim kurulu toplantı kararı alsın. Toplantının gün, saat, yer ve gündemini belirleyen yönetim kurulu kararı karar defterine yazılır; ikinci toplantı tarihi de aynı kararda belirlenir.
- Hazirun listesini hazırlayın. Üye kayıt defterinden, toplantıya katılma hakkı bulunan üyelerin güncel listesini çıkarın; tüzükte aidat şartı varsa borçlu üyeleri tespit edin.
- Çağrıyı en az 15 gün önceden yapın. Tüzükteki usule göre gazete ilanı, yazılı bildirim ya da e-posta-SMS yoluyla tüm üyelere gün, saat, yer ve gündemi içeren çağrıyı ulaştırın; gönderi kayıtlarını saklayın.
- Toplantı belgelerini hazırlayın. Faaliyet raporu, denetim kurulu raporu, gelir-gider tablosu, tahmini bütçe, varsa tüzük değişikliği metni ve aday listelerini hazır edin.
- Toplantı günü yeter sayıyı tespit edin. Üyeler hazirun listesini imzalayarak girer; yönetim kurulu başkanı çoğunluğu kontrol eder ve sağlanmışsa toplantıyı açar.
- Divanı seçip gündemi uygulayın. Genel kurul, bir başkan ve yeteri kadar başkan vekili ile yazman seçer; divan gündemi sırayla görüşür ve tutanağı imzalar.
- Sonuç bildirimini 45 gün içinde verin. Seçilen organ üyelerini içeren genel kurul sonuç bildirimi, tutanak ve eklerle birlikte 45 gün içinde DERBİS üzerinden mülki amirliğe verilir.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Genel kurul çağrısı kaç gün önceden yapılır?
Genel kurul çağrısı nasıl duyurulur?
İlk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa ne olur?
Genel kurul toplantı yeter sayısı nedir?
Olağanüstü genel kurul ne zaman toplanır?
Gündemde olmayan konu görüşülebilir mi?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.