Dernek Kurma Şartları 2026: Kişi, Amaç, Adres ve Tüzük Şartları

Dernek kurma şartları nelerdir? Kurucu sayısı ve ehliyeti, amaç sınırı, merkez adresi ve tüzük zorunlulukları; her şartı kontrol tablosuyla tek tek doğrulayın.

Dernekçim Editör Ekibi Güncelleme: 7 dk okuma
Dernek Kurma Şartları 2026: Kişi, Amaç, Adres ve Tüzük Şartları
Dernek Kurma Şartları 2026: Kişi, Amaç, Adres ve Tüzük Şartları — dernekcim.com

Kısa cevap: Dernek kurmanın dört temel şartı vardır: (1) fiil ehliyetine sahip en az 7 kurucu, (2) kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amaç, (3) belgelenebilir bir merkez adresi ve (4) Dernekler Kanunu m.4’teki zorunlu başlıkları içeren imzalı bir tüzük. Önceden izin, sermaye veya harç gerekmez (Anayasa m.33, TMK m.56).

Bu rehber her bir şartı ayrı ayrı inceler: neyin yeterli olduğu, neyin reddedilme sebebi sayıldığı ve teslim öncesi nasıl doğrulayacağınız. Süreci baştan sona görmek için Dernek nasıl kurulur? rehberine bakabilirsiniz; burada yalnızca şartlara odaklanıyoruz.

Şartların hukuki çerçevesi

Dernek kurma hakkı Anayasa m.33 ile güvence altındadır: herkes önceden izin almaksızın dernek kurabilir. Bu nedenle mülki amirlik derneğe “onay vermez”; yalnızca bildirimi alır ve şartların sağlanıp sağlanmadığını inceler (TMK m.59-60). Şartlar üç kaynakta toplanır:

KaynakHangi şartları düzenler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.56-100)Tanım, kurucu sayısı, amaç sınırı, tüzel kişilik kazanma, inceleme
5253 sayılı Dernekler KanunuKurucu yasakları (m.3), tüzük içeriği (m.4), ad kısıtları (m.28-29)
Dernekler Yönetmeliği (RG 31.03.2005/25772)Belgeler (m.5), adres ve muvafakat, bildirim usulleri

Bir şart eksikse dosya reddedilmez ama 30 günlük düzeltme sürecine girer; süresinde giderilmezse Cumhuriyet savcılığına bildirim ve fesih davası riski doğar (TMK m.60).

Şart 1: Kurucu sayısı ve ehliyeti

Sayı: en az 7 kişi

Dernek, en az 7 gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesiyle kurulur (TMK m.56). Yedinin altı ile bildirim yapılamaz; üst sınır yoktur. Gerçek ve tüzel kişiler karışık olabilir: beş kişi ve iki şirket de yedi kurucu sayılır.

Kurucu sayısının yedi olması ilk genel kurul için yeterli değildir. Yönetim kurulu (5 asıl + 5 yedek) ve denetim kurulu (3 asıl + 3 yedek) seçilebilmesi için pratikte 16 üyeye ihtiyaç duyarsınız. Ayrıntı için Dernek kaç kişiyle kurulur? rehberine bakın.

Ehliyet: fiil ehliyeti

Her gerçek kişi kurucu fiil ehliyetine sahip olmalıdır. Bu üç koşulun aynı anda sağlanması demektir:

  • 18 yaşını doldurmuş olmak (evlenme veya mahkeme kararıyla ergin kılınanlar dahil)
  • Ayırt etme gücüne sahip olmak
  • Kısıtlı (vesayet altında) olmamak

Tek istisna çocuk dernekleridir: 15 yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin yazılı izniyle çocuk derneği kurabilir (Dernekler Kanunu m.3).

Yasak gruplar

Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk mensupları ile kendi kanunlarında dernek kurması yasaklanan kamu görevlileri kurucu olamaz (Dernekler Kanunu m.3). Memurlar genel olarak kurabilir; sınırlar siyasi nitelikli derneklerle ilgilidir. Yabancı gerçek kişiler Türkiye’de yerleşme hakkına sahipse kurucu olabilir (TMK m.93). Grup grup ayrıntı için Kimler dernek kuramaz? rehberine bakın.

Dikkat: Kurucu ehliyeti teslim tarihinde aranır. Yabancı kurucunun ikamet izni teslim günü geçerli olmalı; kısıtlılık kararı sonradan kalksa bile teslim anında mevcutsa kurucu sayısından düşülür.

Şart 2: Amaç

Kazanç paylaşma dışında olmalı

Dernek, “kazanç paylaşma dışında” bir amaç için kurulur (TMK m.56). Bu ifade iki şeyi aynı anda söyler:

  • Dernek gelir elde edebilir, iktisadi işletme kurabilir, kira alabilir.
  • Ancak bu geliri üyelerine kâr payı olarak dağıtamaz; gelir amaç için harcanır.

Üyelerine mali avantaj sağlamayı hedefleyen bir yapı dernek değil, kooperatif veya şirkettir. Tüzüğe “elde edilen kâr üyelere paylaştırılır” benzeri bir ifade yazmak dosyanın düzeltmeye gönderilmesine yol açar.

Belirli ve ortak olmalı

Amaç, üçüncü kişinin okuyunca ne yapılacağını anlayabileceği kadar belirli olmalıdır. “İnsanlığa hizmet etmek” tek başına yetersizdir; “Edremit Körfezi’nde zeytin üreticilerinin mesleki gelişimine katkı sağlamak” yeterlidir. Amaç ayrıca tüm kurucular için ortak olmalıdır; kurucuların bireysel çıkarları amaç olamaz.

Hukuka ve ahlaka aykırı olmamalı

Kanunlara, ahlaka, Anayasa’nın temel ilkelerine aykırı amaçla dernek kurulamaz. Bu sınır nadiren sorun çıkarır; ancak amaç maddesinde özel kanunla düzenlenen alanlara (siyasi parti faaliyeti, sendikal faaliyet, resmi spor müsabakası) girmek yaygın bir hatadır. Amaç cümlesi yazımı ve on farklı tür için örnekler için Dernek amacı nasıl yazılır? rehberine bakın.

Şart 3: Merkez adresi

Her derneğin Türkiye’de açık bir merkez adresi olmalıdır. Adres hem EK-2 kuruluş bildiriminde hem tüzükte hem de adres belgesinde birebir aynı yazılmalıdır; daire numarası farkı bile düzeltme sebebidir.

Adres türüİstenen belgeEk şart
Kiralık iş yeriKira sözleşmesiYok
Kurucuya ait iş yeriTapu + kullanım muvafakatiYok
Tapuda mesken daireTapu/kira + kat maliki muvafakatiKat maliklerinin oybirliği
Kurum tahsisiTahsis yazısıKurumun yetkili imzası

Mesken niteliğindeki bir dairede oybirliği şartı pratikte en zorlu adımdır; çok daireli sitelerde tek bir malikin imzasının eksikliği belgeyi geçersiz kılar. Sanal ofis, posta kutusu veya yalnızca tabela asılan bir adres fiili merkez sayılmaz ve denetimde sorun çıkarır. Kira, muvafakat ve tabela ayrıntıları için Dernek adresi şartları rehberini okuyun.

Şart 4: Tüzük

Tüzük derneğin anayasasıdır ve Dernekler Kanunu m.4’teki on üç başlığı eksiksiz içermek zorundadır. En çok atlananlar borçlanma usulü, iç denetim, tasfiye ve geçici yönetim kurulu üyeleridir. Tüzüğün her sayfası tüm kurucularca imzalanır; yalnızca son sayfaya atılan imza kabul edilmez.

Tüzükle ilgili üç şart sıkça karıştırılır:

  1. Ad şartı: Kanun m.28-29’daki yasak ibareler ve izne bağlı kelimeler (“Türk”, “Türkiye”, “Milli”, “Cumhuriyet”, “Atatürk”, “Şehit”, “Gazi”) kullanılamaz; izin alınmadan bu kelimelerle tüzük hazırlamak dosyayı bekletir. Ayrıntı için dernek ismi rehberine bakın.
  2. Organ şartı: Yönetim kurulu en az 5 asıl 5 yedek, denetim kurulu en az 3 asıl 3 yedek olarak tüzükte yazılı olmalıdır. Daha az sayı yazmak düzeltme sebebidir.
  3. Geçici yönetim kurulu şartı: Kuruluştan ilk genel kurula kadar derneği yönetecek kişiler tüzükte ad ve görevleriyle sayılır. Ayrıntı için geçici yönetim kurulu rehberine bakın.

Madde madde açıklama için tüzük rehberine bakabilir, sorulara cevap vererek derneğinize özgü taslağı tüzük oluşturucu ile hazırlatabilirsiniz.

Aranmayan şartlar

Dernek kurmak isteyenlerin sıkça aradığı ama mevzuatta bulunmayan şartlar:

  • Sermaye veya malvarlığı: Yok. Bu şart vakıflar içindir; VGM her yıl asgari tutarı ilan eder. Karşılaştırma için dernek mi vakıf mı rehberine bakabilirsiniz.
  • Harç veya ücret: Yok. Dolaylı giderler (noter defter tasdiki, kaşe, alındı belgesi basımı, adres) vardır; tahmini tutarlar ile ve tarifeye göre değişir.
  • Noter onayı: Kuruluş belgelerinde aranmaz, ıslak imza yeterlidir.
  • Avukat veya danışman: Zorunlu değildir; süreci kolaylaştırır.
  • Türk vatandaşlığı: Yerleşme hakkı olan yabancılar için aranmaz (TMK m.93).
  • Belirli bir meslek veya eğitim: Yok. Yalnızca özel kanunla düzenlenen alanlarda (örneğin resmi spor kulübü) ayrı tescil süreci vardır.

Şart kontrol tablosu

Teslim öncesi her satırı doğrulayın:

#ŞartDayanakNasıl doğrulanır
1En az 7 kurucuTMK m.56EK-2’deki kurucu sayısını sayın
2Her kurucu 18+, ayırt etme gücü var, kısıtlı değilTMK m.56Kimlik ve beyan
3Kurucu yasak grupta değilDernekler Kanunu m.3Meslek beyanı
4Yabancı kurucunun geçerli ikamet izniTMK m.93İzin kartının tarihi
5Amaç kazanç paylaşma içermiyorTMK m.56Tüzük m.2’yi okuyun
6Amaç belirli ve ortakTMK m.56Üçüncü kişiye okutun
7Adres belgelenmiş, üç belgede aynıYönetmelik m.5EK-2, tüzük, kira sözleşmesi karşılaştırın
8Mesken ise oybirliği muvafakatiYönetmelik m.5Malik sayısı = imza sayısı
9Tüzükte 13 zorunlu başlıkDernekler Kanunu m.4Başlık listesiyle eşleştirin
10Tüzükte 5+5 YK, 3+3 DKDernekler Kanunu m.4İlgili maddeyi kontrol edin
11Adda yasak/izinli ibare yokDernekler Kanunu m.28-29Kelime listesiyle karşılaştırın
12Tüm sayfalar tüm kurucularca imzalıYönetmelik m.5Sayfa sayfa sayın

Bu tabloda tek bir satırın boş kalması dosyayı 30 günlük düzeltme sürecine sokar. Belgeler bazında işaretlenebilir liste için belge kontrol listesi aracını kullanabilirsiniz.

En sık karıştırılan üç nokta

“Yedi kurucu yeter, sonra kimseye ihtiyaç yok.” Yanlış. Yedi kişi tüzel kişilik için yeterlidir; ancak kuruluştan itibaren 6 ay içinde yapılması zorunlu ilk genel kurulda organları seçmek için 16 üye gerekir. Kuruluş ile ilk genel kurul arasındaki altı ayda üye kazanmanız beklenir.

“Dernek kâr edemez.” Yanlış. Dernek gelir elde edebilir, iktisadi işletme açabilir; o işletme kurumlar vergisi mükellefi olur. Yasak olan geliri üyelere dağıtmaktır.

“Adres için tabela yeterli.” Yanlış. Adresin fiilen kullanılabilir olması ve belgelenmesi gerekir; tabela bunun sonucudur, yerine geçmez.

Sonraki adım

Dört şartı sağladığınızdan eminseniz kurulum sihirbazı sizi kurucu bilgilerinden tüzüğe, oradan teslim gününe kadar adım adım götürür. Bir şartta tereddüdünüz varsa (mesken adres, yabancı kurucu, memur kurucu gibi) dernek kuruluş danışmanlığı sayfasından durumunuzu iletebilirsiniz.

Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?

Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.

Sihirbazı başlat →

İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.

Sıkça sorulan sorular

Dernek kurmak için izin almak gerekir mi?
Hayır. Anayasa m.33 gereği herkes önceden izin almaksızın dernek kurabilir. Sistem izin değil bildirim esasına dayanır; dosya mülki amirliğe teslim edildiği an dernek tüzel kişilik kazanır (TMK m.59).
Dernek kurmak için kaç kişi gerekir?
En az 7 gerçek veya tüzel kişi gerekir (TMK m.56). Üst sınır yoktur; ancak ilk genel kurulda organları seçebilmek için pratikte 16 üyeye ihtiyaç duyulur.
Dernek kurmak için asgari sermaye şartı var mı?
Yoktur. Dernek bir kişi topluluğudur, vakıf gibi malvarlığı şartı aranmaz. Kuruluşta harç veya ücret de ödenmez.
18 yaşından küçükler dernek kurabilir mi?
Genel kural olarak hayır; kurucunun fiil ehliyetine sahip olması gerekir. İstisna çocuk dernekleridir: 15 yaşını bitirmiş ve ayırt etme gücüne sahip küçükler yasal temsilcilerinin yazılı izniyle çocuk derneği kurabilir (Dernekler Kanunu m.3).
Dernek evde kurulabilir mi?
Evet. Kat mülkiyetine tabi binada tapuda mesken olarak kayıtlı bir daire dernek merkezi yapılacaksa kat maliklerinin oybirliğiyle muvafakati gerekir (Dernekler Yönetmeliği m.5). Oy çokluğu yeterli değildir.
Şirket dernek kurucusu olabilir mi?
Evet. Tüzel kişiler de kurucu olabilir. Bu durumda tüzel kişinin yetkili organının kurucu olma kararı ve temsilci belirleyen yazı dosyaya eklenir.

Kaynaklar ve dayanak mevzuat

Hazırlayan: Dernekçim Editör Ekibi
İçerikler 4721 s. TMK, 5253 s. Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği esas alınarak hazırlanır; mevzuat değişikliklerinde güncellenir. Editoryal ilkelerimiz

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.