Kısa cevap: Dernek hukuken tek günde kurulur: kuruluş bildirimi mülki amirliğe teslim edildiği an tüzel kişilik kazanılır (TMK m.59). Gerçekçi takvim ise üç parçadan oluşur: 1-4 hafta hazırlık, teslim sonrası en fazla 60 gün inceleme (eksiklik çıkarsa +30 gün) ve teslimden itibaren 6 ay içinde ilk genel kurul. Faaliyete tam olarak başlamak (banka hesabı, alındı belgesi) çoğunlukla teslimden 1-2 ay sonradır.
Bu rehber her aşamanın asgari ve gerçekçi süresini, hangi sürenin yasal hangi sürenin pratik olduğunu ve zamanı neyin uzattığını tek tabloda gösterir. Adımların içeriği için Dernek nasıl kurulur? rehberine bakın; burada yalnızca süreyi ele alıyoruz.
Yasal süreler ile pratik süreler
Dernek kuruluşunda iki tür süre vardır ve karıştırılmaları yanlış planlamaya yol açar:
| Süre | Türü | Kimin elinde |
|---|---|---|
| Hazırlık | Pratik | Sizin |
| Teslim anı = tüzel kişilik | Yasal (TMK m.59) | Teslim gününüz |
| 60 gün inceleme | Yasal üst sınır (TMK m.60) | Mülki amirlik |
| 30 gün eksiklik giderme | Yasal üst sınır (TMK m.60) | Sizin |
| Alındı belgesi bildirimi 15 gün | Yasal | Matbaanın (siz teyit edin) |
| İlk genel kurul 6 ay | Yasal üst sınır | Sizin |
| Genel kurul çağrısı 15 gün önce | Yasal asgari | Sizin |
| Genel kurul sonuç bildirimi 45 gün | Yasal | Sizin |
| Kuruluş sonrası işlemler (defter, banka) | Pratik | Sizin + kurumlar |
Yasal sürelerin çoğu üst sınırdır: inceleme 60 güne kadar sürebilir, genellikle daha kısadır. Sizin tarafınızdaki süreler ise kaçırılmaması gereken son tarihlerdir: 30 gün, 15 gün, 6 ay.
Gün gün zaman çizelgesi
Aşağıdaki tablo, mesken dışı adres ve izinsiz kelime içermeyen ad varsayımıyla standart bir dosyanın seyrini gösterir. “Gün” sütunu teslim gününü 0 kabul eder.
| Gün | Aşama | Ne olur | Süreyi kim belirler |
|---|---|---|---|
| -28 … -1 | Hazırlık | Kurucu listesi, ad sorgusu, adres belgesi, tüzük, EK-2, imzalar | Siz |
| 0 | Teslim | Dosya mülki amirliğe verilir; alındı yazısı alınır; tüzel kişilik kazanılır | Siz |
| 1-60 | İnceleme | Dosya üzerinde inceleme; uygunsa kütüğe kayıt | Mülki amirlik |
| (varsa) 20-60 | Eksiklik yazısı | Eksiklik yazılı olarak tebliğ edilir | Mülki amirlik |
| (varsa) +1 … +30 | Eksiklik giderme | Belgeler tamamlanıp teslim edilir | Siz |
| ~30-70 | Kütüğe kayıt | Kayıt yazısı ve DERBİS şifresi geçici başkana verilir | Mülki amirlik |
| ~30-80 | Defter tasdiki | Dört zorunlu defter noter veya il müdürlüğünde tasdik edilir | Siz |
| ~35-90 | Vergi numarası, kaşe, banka | Vergi dairesi başvurusu, kaşe, banka hesabı | Siz + kurumlar |
| ~40-100 | Alındı belgesi | Matbaada bastırılır; matbaa 15 gün içinde bildirir | Siz + matbaa |
| 0-150 | Üye kabulü | 16 üyeye ulaşılır; başvurular 30 gün içinde karara bağlanır | Siz |
| ≤ 165 | Genel kurul çağrısı | Toplantıdan en az 15 gün önce | Siz |
| ≤ 180 | İlk genel kurul | Organlar seçilir; geçici yönetim kurulu görevi biter | Siz |
| Genel kurul + 30 | Sonuç bildirimi | DERBİS üzerinden mülki amirliğe | Siz |
Özet: dosyası sorunsuz bir dernek, teslimden yaklaşık 1-2 ay sonra bankada hesabı olan, alındı belgesi basılmış ve üye kaydeden bir yapıya kavuşur; 4-6 ay içinde de organları seçilmiş tam bir dernek olur.
Aşama 1: Hazırlık (1-4 hafta)
Hazırlık süresini belirleyen dört faktör:
| Faktör | Hızlı senaryo | Yavaş senaryo |
|---|---|---|
| Kurucular | 7 kişi hazır, kimlik fotokopileri toplanmış | Kurucu arayışı, bir kurucunun yasak grupta çıkması |
| Ad | İzinsiz kelime yok, sorgu temiz | İzne bağlı kelime; Bakanlık izni haftalar sürebilir |
| Adres | Kiralık iş yeri, sözleşme hazır | Mesken daire; kat maliklerinden oybirliği toplanması |
| Tüzük | Oluşturucu ile taslak, bir kez kontrol | Sıfırdan yazım, zorunlu başlıkların eksik kalması |
Tipik süreler: kurucular ve adres hazırsa tüzük ve EK-2 için 3-5 gün yeterlidir. Mesken adreste muvafakat toplamak çok daireli sitelerde 2-6 hafta alabilir; izne bağlı ad için Bakanlık süreci bunun üzerine eklenir. Adres kararı için Dernek adresi şartları rehberine bakın.
İpucu: Hazırlığı paralel yürütün. Muvafakat toplanırken tüzük yazılır, tüzük yazılırken kimlik fotokopileri toplanır. Seri yürütülen hazırlık iki kat uzar.
Aşama 2: Teslim anı (1 gün)
Teslim günü yalnızca birkaç saat alır ancak hukuken en önemli gündür. Dosya il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne (il merkezinde) veya kaymakamlığa (ilçede) elden verilir; tarih ve sayı içeren alındı yazısı alınır. Bu tarih:
- Derneğin tüzel kişilik kazandığı tarihtir (TMK m.59)
- 60 günlük inceleme süresinin başlangıcıdır
- 6 aylık ilk genel kurul süresinin başlangıcıdır
- Derneğin kuruluş yıl dönümüdür
Teslim öncesi il müdürlüğünü arayıp randevu ve güncel belge listesini sormak, aynı gün geri dönmenizi önler. Belgeler için Dernek kurmak için gerekli belgeler rehberini ve belge kontrol listesi aracını kullanın.
Aşama 3: İnceleme (en fazla 60 gün)
Mülki amirlik, bildirim ve ekleri 60 gün içinde dosya üzerinde inceler (TMK m.60). İncelemede bakılanlar: kurucu sayısı ve ehliyeti, yasak gruplar, adın uygunluğu, tüzüğün zorunlu başlıkları, adresin belgelenmesi ve belgeler arası tutarlılık.
Üç sonuç mümkündür:
- Uygun: Dernek kütüğe kaydedilir, kayıt yazısı ve DERBİS şifresi geçici yönetim kurulu başkanına verilir. Uygulamada bu çoğu ilde 2-5 hafta içinde gerçekleşir; yoğun dönemlerde 60 güne yaklaşabilir.
- Eksiklik var: Yazılı bildirim gelir; 30 günlük giderme süresi başlar.
- Hukuka aykırılık giderilemez nitelikte: Cumhuriyet savcılığına bildirim yapılır; fesih davası açılabilir. Nadirdir ve genellikle amaç veya ad kaynaklıdır.
İnceleme süresince dernek tüzel kişiliğe sahiptir ve geçici yönetim kurulu üye başvurusu alabilir, toplantı yapabilir. Beklenmesi gereken yalnızca DERBİS şifresine bağlı işlemlerdir.
Aşama 4: Eksiklik giderme (en fazla 30 gün)
Eksiklik yazısı tebliğ edildiği günden itibaren 30 gün içinde belirtilen belgeleri tamamlamanız gerekir (TMK m.60). En sık eksiklikler ve giderme süreleri:
| Eksiklik | Giderme süresi (pratik) |
|---|---|
| Tüzükte sayfa imzası | 1-2 gün (kurucuları toplamak) |
| EK-2 kimlik bilgisi hatası | 1-2 gün |
| Tüzükte zorunlu madde eksik | 2-5 gün (düzeltme + yeniden imza) |
| Adres belgesi uyumsuzluğu | 2-7 gün |
| Muvafakat oybirliği eksik | 1-4 hafta (malik bulmak) |
| İzne bağlı kelime için izin yok | 30 günü aşabilir; adı değiştirmek daha hızlıdır |
Eksiklik giderildiğinde inceleme kaldığı yerden devam eder; yeni bir 60 gün başlamaz. 30 günü kaçırmak Cumhuriyet savcılığına bildirim demektir; bu nedenle süre dolmak üzereyse ad veya adres değişikliği gibi radikal ama hızlı çözümleri değerlendirin.
Dikkat: Tebligat, EK ile verdiğiniz yetkili kişi listesindeki adrese yapılır. Bu kişi ulaşılamaz durumdaysa yazı “tebliğ edilmiş” sayılabilir ve 30 gün siz haberdar olmadan işler. En az iki yetkili belirleyin.
Aşama 5: Kuruluş sonrası işlemler (2-6 hafta)
Kütüğe kayıt ve DERBİS şifresiyle birlikte faaliyet altyapısı kurulur. Her işlemin pratik süresi:
| İşlem | Süre | Bağımlılık |
|---|---|---|
| Defter tasdiki | 1 gün | Kütüğe kayıt yazısı |
| Vergi kimlik numarası | 1-3 gün | Kayıt yazısı, kira sözleşmesi, YK kararı |
| Kaşe | 1 gün | Ad kesinleşmiş olmalı |
| Banka hesabı | 1-5 gün | Vergi numarası, kaşe, YK kararı, imza yetkisi |
| Alındı belgesi basımı | 3-10 gün | Matbaa; basım sonrası 15 gün içinde bildirim |
| Tabela | 1-7 gün | — |
Bu işlemlerin çoğu paralel yürütülebilir; toplam süre genellikle 2-4 haftadır. Ayrıntı için kuruluş sonrası yapılacaklar rehberine bakın.
Aşama 6: İlk genel kurul (teslimden itibaren 6 ay)
Altı aylık süre teslim gününden başlar; inceleme süresi düşülmez. Pratikte bu, kütüğe kayıt sonrası elinizde yaklaşık 4 ay olması demektir. Bu sürede yapılacaklar ve geri sayım:
- Üye toplama: 16 üye hedefi; başvurular 30 gün içinde karara bağlanır. Kütüğe kayıt beklenmeden başlanır.
- Çağrı: Genel kuruldan en az 15 gün önce. 6 ayın bitimine 15 günden az kaldıysa çağrı süresi yetişmez; bu yüzden genel kurul en geç 5. ayın ortasında planlanmalıdır.
- Toplantı: Organlar seçilir; geçici yönetim kurulu görevi biter.
- Sonuç bildirimi: 45 gün içinde DERBİS.
Süre aşımı idari para cezası ve organ oluşturulmayan dernek için fesih riski doğurur (Dernekler Kanunu m.32); tutarlar yıllık yeniden değerleme ile değişir. Geçici kurulun bu dönemdeki görevleri için Dernek geçici yönetim kurulu, toplantının kendisi için Dernek ilk genel kurul rehberine bakın.
Üç senaryo karşılaştırması
| Senaryo | Hazırlık | Teslim → kütük | Faaliyete hazır | İlk genel kurul |
|---|---|---|---|---|
| Hızlı: iş yeri adres, izinsiz ad, oluşturucu ile tüzük, eksiksiz dosya | 1 hafta | 2-4 hafta | ~6-8. hafta | 3-4. ay |
| Standart: küçük düzeltme, bir eksiklik yazısı | 2-3 hafta | 5-9 hafta | ~10-12. hafta | 4-5. ay |
| Yavaş: mesken adres + izinli kelime + tüzük eksiklikleri | 4-8 hafta | 8-12 hafta | ~14-16. hafta | 5-6. ay (riskli) |
Yavaş senaryoda 6 aylık sınır gerçek bir tehdittir; hazırlık süresini kısaltmanın yolu adres ve ad kararlarını baştan doğru vermektir.
Süreyi uzatan beş hata
- Mesken adreste oybirliği muvafakatini teslimden sonra toplamaya çalışmak.
- İzne bağlı kelimeyi (Türk, Türkiye, Milli vb.) izinsiz kullanıp eksiklik yazısı almak.
- Tüzükte geçici yönetim kurulu, borçlanma veya tasfiye maddesini unutmak.
- Tebligat yetkilisi olarak ulaşılamayan tek kişiyi yazmak ve 30 günü kaçırmak.
- Üye toplamayı kütüğe kayıt sonrasına ertelemek ve 16 üyeye yetişememek.
Sonraki adım
Kendi takviminizi oluşturmak için kurulum sihirbazı adımları sırayla sunar ve her adımda hangi belgenin hazır olması gerektiğini gösterir. Dolaylı giderleri (noter, kaşe, alındı belgesi, adres) planlamak için maliyet hesaplayıcı aracına bakın; takvimi daraltmak ve eksiklik yazısı riskini azaltmak için dernek kuruluş danışmanlığı sayfasından destek alabilirsiniz.
Dernek kuruluş zaman çizelgesi: özet adımlar
- Hazırlık (1-4 hafta). Kurucuları belirleyin, adı sorgulayın, adres ve muvafakati temin edin, tüzüğü yazın ve EK-2'yi doldurun. Mesken adres veya izinli kelime bu süreyi uzatır.
- Teslim (1 gün). Dosyayı il veya ilçe mülki amirliğine teslim edin, tarih ve sayılı alındı yazısını alın. Dernek bu an tüzel kişilik kazanır.
- İnceleme (en fazla 60 gün). Mülki amirlik dosyayı inceler. Uygunsa kütüğe kaydeder ve geçici başkana DERBİS şifresi verir; eksiklik varsa yazılı bildirir.
- Eksiklik giderme (en fazla 30 gün, gerekirse). Eksiklik yazısı geldiyse belirtilen belgeleri 30 gün içinde tamamlayıp teslim edin; süreyi geçirmeyin.
- Kuruluş sonrası işlemler (2-6 hafta). Defter tasdiki, vergi numarası, kaşe, banka hesabı, alındı belgesi basımı ve 15 gün içinde bildirimi.
- İlk genel kurul (teslimden itibaren en geç 6 ay). En az 16 üyeye ulaşıp 15 gün önceden çağrı yaparak genel kurulu toplayın, organları seçin ve sonucu 45 gün içinde DERBİS'ten bildirin.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Dernek kaç günde kurulur?
Mülki amirlik incelemesi ne kadar sürer?
Eksiklik çıkarsa süre ne kadar uzar?
Dernek kurulduktan sonra faaliyete hemen başlanabilir mi?
İlk genel kurul için süre ne zaman başlar?
Dernek kuruluşunu hızlandırmak mümkün mü?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 20 Kasım 2026.