Kısa cevap: Geçici yönetim kurulu, kuruluş bildiriminin teslim edildiği andan ilk genel kurula kadar derneği yöneten ve temsil eden, tüzükte adlarıyla yazılı en az 5 kişilik organdır (Dernekler Kanunu m.4). Görev süresi en fazla 6 aydır; bu sürede DERBİS şifresini almak, defterleri tasdik ettirmek, üye kaydetmek ve ilk genel kurulu toplayarak asıl organları seçtirmek zorundadır. Bu dönemde yapılan işlemlerden üyeler şahsen sorumludur.
Bu rehber geçici yönetim kurulunun oluşumunu, yetkilerinin sınırını, altı aylık görev takvimini ve sorumluluğunu ele alır. İlk genel kurulun kendisi için Dernek ilk genel kurul, kuruluş sonrası tüm işlemler için Dernek kurulduktan sonra yapılacaklar rehberine bakın.
Geçici yönetim kurulu neden var?
Dernek, bildirimin teslim edildiği an tüzel kişilik kazanır (TMK m.59); ancak o anda henüz genel kurul toplanmamış, yönetim ve denetim kurulu seçilmemiştir. Tüzel kişiliğin bir temsilcisi olmadan banka hesabı açılamaz, kira sözleşmesi imzalanamaz, yazışma yapılamaz. Bu boşluğu dolduran organ geçici yönetim kuruludur.
Bu yüzden Dernekler Kanunu m.4, geçici yönetim kurulu üyelerini tüzüğün zorunlu unsurları arasında sayar. Tüzükte yazılı değilse dosya 30 günlük düzeltme sürecine girer; en sık atlanan maddelerden biridir.
Oluşumu: kaç kişi, kim, nasıl yazılır?
| Konu | Kural | Uygulama notu |
|---|---|---|
| Üye sayısı | Tüzükteki yönetim kurulu asıl üye sayısı kadar, en az 5 | 5 asıl yaygındır; 2-5 yedek yazmak boşalma halinde kolaylık sağlar |
| Kim olabilir | Fiil ehliyetine sahip, yasak grupta olmayan kişiler | Pratikte kuruculardan seçilir |
| Görev dağılımı | Başkan, başkan yardımcısı, sekreter, sayman, üye | Tüzükte ve EK-2’de aynı dağılım |
| Nerede yazılır | Tüzüğün geçici maddesi ve EK-2’nin geçici YK bölümü | İki belge birebir eşleşmeli |
| Seçim | Kurucular aralarında anlaşarak belirler; oylama veya tutanak gerekmez | Kurucu toplantısı tutanağı tutmak tavsiye edilir |
Tüzükteki geçici madde örnek ifadesi: “Geçici Madde 1 — İlk genel kurulda dernek organları oluşturulana kadar derneği temsil edecek ve dernekle ilgili iş ve işlemleri yürütecek geçici yönetim kurulu üyeleri aşağıda belirtilmiştir.” ardından ad-soyad ve görev tablosu gelir. Tüzük yazımı için Dernek tüzüğü nasıl hazırlanır? rehberine bakın.
İpucu: Başkan olarak, altı ay boyunca ulaşılabilir, DERBİS işlemlerini yürütebilecek ve il müdürlüğüyle muhatap olacak kişiyi seçin. Başkanın seyahatte olması 30 günlük eksiklik süresinin sessizce dolmasına yol açabilir.
Yetkilerin sınırı
Geçici yönetim kurulu, asıl yönetim kurulunun yetkilerine sahiptir ancak bir farkla: amacı derneği ilk genel kurula hazırlamaktır. Bu çerçevede yapabilecekleri ve yapmaktan kaçınması gerekenler:
Yapabilir ve yapmalıdır:
- Derneği mülki amirlik, vergi dairesi, banka ve üçüncü kişilere karşı temsil etmek
- Eksiklik yazısına cevap vermek, belgeleri tamamlamak
- Defterleri tasdik ettirmek ve tutmaya başlamak
- Üye başvurularını karara bağlamak
- Kira sözleşmesi imzalamak, merkezin ihtiyaçlarını karşılamak
- Alındı belgesi bastırmak ve giriş aidatı toplamak
- İlk genel kurulu toplamak
Kaçınması gerekenler:
- Derneği uzun vadeli borç altına sokmak (banka kredisi, uzun süreli taahhüt)
- Taşınmaz almak veya satmak
- Şube açmak, federasyona katılmak
- İktisadi işletme kurmak
- Tüzüğü değiştirmek (genel kurul yetkisidir)
Bu işlemlerin bir kısmı hukuken yasak değildir; ancak henüz genel kurulun iradesi oluşmadan derneği bağlayan kararlar almak hem sorumluluk doğurur hem ilk genel kurulda tartışma konusu olur. Kural: ilk genel kurulu beklemeyecek kadar acil olmayan hiçbir işlemi yapmayın.
6 aylık görev takvimi
Süre, kuruluş bildiriminin teslim tarihinden başlar; mülki amirliğin inceleme süresi bu altı ayın içindedir, ayrıca eklenmez.
| Dönem | Yapılacak | Not |
|---|---|---|
| Teslim günü (0. gün) | Alındı yazısını saklayın; kurucu toplantı tutanağını dosyalayın | Tüzel kişilik bu gün başlar |
| 1-60. gün | Mülki amirliğin incelemesi sürer; eksiklik yazısı gelirse 30 gün içinde cevaplayın | Bu sürede üye toplamaya başlayabilirsiniz |
| Kütüğe kayıt sonrası | DERBİS şifresini alın; defterleri tasdik ettirin; ilk kararı yazın | Şifre başkana verilir |
| 2-3. ay | Vergi kimlik numarası, kaşe, banka hesabı; alındı belgesi basımı ve 15 gün içinde bildirim | Banka için vergi numarası ve karar gerekir |
| 3-4. ay | Üye kabulü; 16 üyeye ulaşın; genel kurul tarihi, yeri ve gündemini kararlaştırın | Üyelik kararları 30 gün içinde |
| En geç 5. ay | Genel kurul çağrısını yapın (toplantıdan en az 15 gün önce) | Çağrıda ikinci toplantı tarihini de yazın |
| En geç 6. ay | İlk genel kurulu yapın, organları seçin | Süre aşımı ceza ve fesih riski |
| Genel kuruldan sonraki 45 gün | Sonuç bildirimini DERBİS’ten verin; görevi yeni yönetim kuruluna devredin | Geçici görev burada biter |
Kütüğe kayıt 60 günü bulursa, geçici kurulun elinde genel kurul için yaklaşık dört ay kalır. Bu yüzden üye toplama çalışmasını inceleme bitmeden başlatmak gerekir; üyelik başvurusu almak için kütüğe kayıt beklenmez. Tüm sürelerin tek tabloda görünümü için Dernek kuruluşu ne kadar sürer? rehberine bakın.
DERBİS şifresi ve başkanın rolü
Dernek kütüğe kaydedildikten sonra il müdürlüğü, geçici yönetim kurulu başkanı adına DERBİS (Dernekler Bilgi Sistemi) kullanıcı adı ve şifresi düzenler. Şifre kişiye özeldir ve başkanın kimliğiyle teslim alınır. Başkan bu şifreyle:
- Genel kurul sonuç bildirimini verir
- Adres, organ ve tüzük değişikliklerini bildirir
- Alındı belgesi bildirimini yapar
- Yıllık beyannameyi hazırlar (ilk beyanname bir sonraki Nisan ayında)
İlk genel kuruldan sonra yeni başkan seçilirse DERBİS yetkisi, genel kurul sonuç bildirimiyle birlikte yeni başkana geçer. Şifre alma süreci ve sorunları için DERBİS şifresi nasıl alınır? rehberine bakın.
Dikkat: DERBİS şifresini başkan dışında kimseyle paylaşmayın; sistemde yapılan her işlem başkanın kimliğiyle kaydedilir. Şifre unutulursa il müdürlüğünden yeniden düzenlenmesi istenir.
İlk genel kurul çağrısı: geçici kurulun en kritik görevi
Geçici yönetim kurulunun varlık sebebi ilk genel kuruldur. Çağrı için kurallar:
- Karar: Yönetim kurulu toplantı tarihini, saatini, yerini ve gündemini kararlaştırır; karar defterine yazılır.
- Hazirun listesi: Genel kurula katılma hakkı olan üyelerin listesi hazırlanır. Kuruluşta kurucular doğal üyedir; sonradan kabul edilen üyeler de listeye girer.
- Çağrı: Toplantıdan en az 15 gün önce üyelere yazılı olarak, e-posta veya tüzükte belirlenen başka bir yöntemle duyurulur. Çağrıda ilk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantının tarihi de belirtilir.
- Gündem: Açılış, divan seçimi, geçici yönetim kurulu faaliyet raporu, tüzük onayı (gerekiyorsa değişiklik), yönetim ve denetim kurulu seçimi, dilek ve temenniler.
- Çoğunluk: İlk toplantıda üye tam sayısının yarıdan bir fazlası aranır; ikinci toplantıda bu çoğunluk aranmaz, ancak katılan üye sayısı yönetim ve denetim kurulu asıl üye tam sayısının iki katından (16) az olamaz.
Genel kurulda yönetim kurulu (5 asıl + 5 yedek) ve denetim kurulu (3 asıl + 3 yedek) seçildiği an geçici yönetim kurulunun görevi sona erer. Ayrıntı için Dernek ilk genel kurul rehberi.
Sorumluluk: kişisel mi, dernek adına mı?
Geçici yönetim kurulu üyeleri, dernek adına yaptıkları işlemlerden asıl yönetim kurulu üyeleriyle aynı şekilde sorumludur. Üç sorumluluk katmanı vardır:
| Sorumluluk | Kapsam | Kime karşı |
|---|---|---|
| Hukuki (özel hukuk) | Dernek adına yapılan sözleşmeler, borçlar; yetki aşımı halinde şahsi sorumluluk | Üçüncü kişiler, dernek |
| İdari | Bildirim yükümlülükleri (ilk genel kurul, alındı belgesi, adres); ihlalde idari para cezası (Dernekler Kanunu m.32) | Mülki amirlik |
| Cezai | Defterlerin usulsüz tutulması, belge sahteciliği, gelir-gider usulsüzlüğü gibi fiiller | Cumhuriyet savcılığı |
İdari para cezaları çoğu durumda dernek tüzel kişiliğine değil, yükümlülüğü yerine getirmeyen yönetim kurulu üyelerine kesilir. 6 ay içinde ilk genel kurulun yapılmaması bu kapsamdadır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artar; kesin rakam için il müdürlüğüne sorun.
Yetki aşımı durumu: geçici kurul tüzükte ve kanunda olmayan bir yetkiyi kullanır (örneğin üyelerin bilgisi dışında büyük borçlanma yaparsa), işlem derneği bağlamaz ve üyeler şahsen sorumlu olur. Bu yüzden her kararı karar defterine yazmak ve oybirliği aramak kendinizi korumanın en basit yoludur.
Üye değişikliği ve boşalma
Altı ay içinde geçici kurul üyelerinden biri istifa eder, vefat eder veya ehliyetini kaybederse:
- Tüzükte yedek üye yazılmışsa yedek göreve çağrılır; karar defterine yazılır ve DERBİS’ten bildirilir.
- Yedek yoksa ve üye sayısı asıl sayının altına düşerse kalan üyeler ilk genel kurulu derhal toplamak zorundadır; genel kurul boşluğu doldurur.
- Başkan değişirse DERBİS yetkisinin devri için il müdürlüğüne yazılı bildirim yapılır.
Bu senaryoların hepsi süreci uzattığından tüzüğe en az iki yedek yazmak ve altı ayı sonuna kadar beklemeden genel kurulu dördüncü ayda yapmak en güvenli yoldur.
Geçici kurulun sık yaptığı hatalar
- Tüzükte geçici yönetim kurulunu hiç yazmamak veya yalnızca “kurucular arasından seçilir” demek; ad ve görev yazılmalıdır.
- EK-2 ile tüzükteki görev dağılımının farklı olması.
- DERBİS şifresini aldıktan sonra sisteme hiç girmemek; bildirimler sistemde görünür.
- Üye toplamayı kütüğe kayıt sonrasına bırakıp 16 üyeye yetişememek.
- Genel kurul çağrısını 15 günden az süreyle yapmak; toplantı geçersiz sayılır.
- Genel kurul sonuç bildirimini 45 gün içinde vermemek.
- Karar defteri tasdik edilmeden karar almak.
Sonraki adım
Geçici yönetim kurulunuzu belirlediyseniz tüzük oluşturucu ile geçici madde dahil tüzük taslağınızı hazırlatabilir, kuruluş sonrası altı aylık takvimi kurulum sihirbazı üzerinden takip edebilirsiniz. İlk genel kurul hazırlığında (çağrı, hazirun, gündem, tutanak) destek için dernek kuruluş danışmanlığı sayfasına bakın.
Geçici yönetim kurulunun 6 aylık görev adımları: özet adımlar
- Kütüğe kayıt ve DERBİS şifresini alın. 60 günlük inceleme sonrası derneğin kütüğe kaydedildiği yazıyı ve geçici başkan adına DERBİS kullanıcı adı ve şifresini il müdürlüğünden alın.
- Defterleri tasdik ettirin. Karar, Üye Kayıt, Evrak Kayıt ve İşletme Hesabı defterlerini noterden veya il müdürlüğünden tasdik ettirin; ilk kararı karar defterine yazın.
- Vergi numarası ve banka hesabı açın. Vergi dairesinden vergi kimlik numarası alın, kaşe yaptırın ve yönetim kurulu kararıyla dernek adına banka hesabı açın.
- Üye kabul edin. İlk genel kurulda organları seçebilmek için en az 16 üyeye ulaşın; yazılı başvuruları karar defterinde 30 gün içinde karara bağlayıp üye kayıt defterine işleyin.
- İlk genel kurula çağrı yapın. Toplantıdan en az 15 gün önce gün, saat, yer ve gündemi üyelere duyurun; çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantı tarihini de belirtin.
- Genel kurulu yapın ve sonucu bildirin. Kuruluştan itibaren 6 ay içinde genel kurulu toplayın, yönetim ve denetim kurullarını seçin; sonuç bildirimini 45 gün içinde DERBİS üzerinden verin ve görevi devredin.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Geçici yönetim kurulu kaç kişiden oluşur?
Geçici yönetim kurulunun görev süresi ne kadar?
Geçici yönetim kurulu üyeleri kurucu olmak zorunda mı?
DERBİS şifresi kime verilir?
6 ay içinde genel kurul yapılmazsa ne olur?
Geçici yönetim kurulu üyeleri ilk genel kurulda yeniden seçilebilir mi?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.