Kısa cevap: Bir dernek üç şekilde sona erer: genel kurulun fesih kararı, kanunda sayılan hallerde kendiliğinden dağılma veya mahkeme kararı. En yaygın yol genel kurul feshidir: üyelerin üçte ikisinin katıldığı toplantıda katılanların üçte ikisi kabul oyu verir (TMK m.88). Ardından tasfiye kurulu (genellikle son yönetim kurulu) 3 ay içinde alacak-borçları kapatır, kalan malvarlığını tüzükte belirlenen yere devreder ve sonucu mülki amirliğe bildirir. Defterler 5 yıl saklanır.
Bu rehberde üç sona erme halini, fesih genel kurulunu, tasfiye işlemlerini ve kapanış bildirimini sırasıyla anlatıyoruz.
Dernek hangi hallerde sona erer?
| Sona erme yolu | Nasıl gerçekleşir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kurul kararıyla fesih | Üyeler isteğe bağlı olarak derneği kapatır | TMK m.88 |
| Kendiliğinden sona erme | Amaç gerçekleşti/imkânsızlaştı, ilk genel kurul süresinde yapılmadı, organlar oluşturulamadı, borç ödemede acze düşüldü, üye sayısı 7’nin altına düştü vb. | TMK m.87 |
| Mahkeme kararıyla fesih | Amacı kanuna veya ahlaka aykırı hale gelirse ya da kanuna aykırılıklar giderilmezse savcılık veya ilgililerin talebiyle | TMK m.89 |
Genel kurul kararıyla fesih
Derneğin faaliyeti bitmiş, üyeler ilgisini kaybetmiş veya birleşme kararı alınmış olabilir; bu durumda genel kurul her zaman derneği feshedebilir. Bu yolun avantajı, sürecin baştan sona sizin kontrolünüzde olmasıdır.
Kendiliğinden sona erme
TMK m.87’ye göre dernek bazı hallerde ayrıca karar alınmasına gerek kalmadan kendiliğinden sona erer:
- Amacın gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi veya sürenin dolması
- İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması
- Borç ödemede acze düşülmüş olması
- Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hale gelmesi
- Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması
Bu hallerde her ilgili, sulh hâkiminden derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespitini isteyebilir. Pratikte mülki amirlik, uzun süre genel kurul yapmayan dernekleri yazıyla uyarır ve sonrasında bu tespit yolu işletilir.
Mahkeme kararıyla fesih
Derneğin amacı kanuna veya ahlaka aykırı hale gelirse Cumhuriyet savcısının veya bir ilgilinin istemi üzerine mahkeme derneğin feshine karar verir (TMK m.89). Kuruluş incelemesinde tespit edilen aykırılıkların süresinde giderilmemesi de aynı sonuca götürebilir (TMK m.60). Bu yol istenmeyen bir yoldur; derneğinizi kendi kararınızla kapatmanız her zaman daha sağlıklıdır.
İpucu: “Derneği boş bırakalım, nasılsa kendiliğinden kapanır” yaklaşımı yanlıştır. Beyanname vermeme, genel kurul yapmama gibi ihmaller idari para cezasına dönüşür ve bu cezalar yönetim kurulu üyelerine kesilir. Faaliyet bittiyse derneği usulüne uygun feshedin.
Adım 1: Fesih genel kurulunu toplayın
Fesih, olağan veya olağanüstü genel kurulda görüşülebilir ama her halükârda çağrıdaki gündemde “derneğin feshi ve tasfiyesi” açıkça yazmalıdır. Yönetim kurulu toplantı kararı alır, en az 15 gün önce tüzükteki usulle çağrı yapar ve ikinci toplantı tarihini çağrıya ekler. Toplantı mekaniği ilk genel kurul rehberindeki kurallarla aynıdır.
Gündeme fesih kararının yanı sıra şu maddeleri de koyun:
- Yönetim ve denetim kurulu raporlarının görüşülmesi ve ibrası
- Derneğin feshine karar verilmesi
- Tasfiye kurulunun belirlenmesi
- Kalan malvarlığının devredileceği kuruluşun belirlenmesi
Adım 2: Çoğunluk ve karar
Fesih için aranan çoğunluk, tüzük değişikliğiyle aynıdır:
| Aşama | Kural |
|---|---|
| İlk toplantı yeter sayısı | Genel kurula katılma hakkı olan üyelerin 2/3’ü |
| İkinci toplantı | Çoğunluk aranmaz; katılım yönetim ve denetim kurulu asıl+yedek toplamından az olamaz |
| Karar yeter sayısı | Toplantıya katılanların 2/3’ü (TMK m.88) |
Örnek: 45 üyeli dernekte ilk toplantıya en az 30 üye gelmeli; 30 kişi geldiyse fesih için en az 20 kabul oyu gerekir. Divan, kabul-ret-çekimser sayılarını tutanağa açıkça yazmalı; “oybirliğiyle” gibi muğlak ifadeler yerine sayılar kullanın.
Tutanakta ayrıca tasfiye kurulu üyelerinin adları ve malvarlığının devredileceği kuruluşun açık adı bulunmalıdır. Tüzükte “fesih halinde malvarlığı X derneğine devredilir” hükmü varsa buna uyulur; tüzük “genel kurulca belirlenir” diyorsa karar bu toplantıda alınır.
Adım 3: Tasfiye kurulu göreve başlar
Genel kurul ayrı bir tasfiye kurulu seçmediyse tasfiye işlemleri son yönetim kurulu üyeleri tarafından yürütülür; bu üyeler artık “tasfiye kurulu” sıfatını taşır. Tasfiye kurulu ilk iş olarak bir tasfiyeye başlama tutanağı düzenler ve bu tarihten itibaren dernek yalnızca tasfiye amacıyla işlem yapabilir; yeni faaliyet, yeni üye, yeni bağış kampanyası olmaz.
Tasfiye süresince dernek, “tasfiye halinde” ibaresiyle temsil edilir. Yazışmalarda ve banka işlemlerinde bu ibareyi kullanmak, iyi niyetli üçüncü kişileri korur.
Adım 4: Alacak, borç ve malvarlığı işlemleri
Tasfiye kurulu derneğin mali tablosunu çıkarır ve sırasıyla şu işlemleri yapar:
| İşlem | Nasıl belgelenir? |
|---|---|
| Alacakların tahsili | Dekont, makbuz |
| Borçların ödenmesi | Ödeme dekontu, ibraname |
| Demirbaşların satışı veya devri | Satış belgesi, devir tutanağı |
| Banka hesabının kapatılması | Hesap kapatma yazısı |
| Vergi dairesi ve SGK ilişiği | Borcu yoktur / ilişik kesme yazıları |
| Kalan malvarlığının devri | Devir-teslim tutanağı, devralan kurumun alındısı |
Derneğin çalışanı varsa iş sözleşmeleri usulüne göre sona erdirilir ve SGK çıkışları yapılır. İktisadi işletmesi varsa önce işletmenin ticaret sicilinden terkini ve vergi mükellefiyetinin kapatılması gerekir; bu, tasfiyenin en uzun ayağı olabilir.
Dikkat: Derneğin malvarlığı hiçbir şekilde üyelere, kuruculara veya yöneticilere dağıtılamaz. Kazanç paylaşma yasağı (TMK m.56) fesihte de geçerlidir. Devredilecek kuruluş, tüzükte veya genel kurul kararında belirlenen; hiçbiri yoksa amaca en yakın ve en fazla üyeye sahip dernek, o da yoksa Hazine’dir.
Adım 5: 3 aylık süre ve kapanış bildirimi
Tasfiye işlemlerinin genel kurulun fesih kararını aldığı tarihten itibaren 3 ay içinde tamamlanması esastır. Alacak-borç ilişkileri bu süreye sığmıyorsa gerekçeli bir yazıyla mülki amirlikten ek süre istenebilir; sessizce süreyi aşmak yerine yazılı başvuru yapın.
Tasfiye bitince tasfiye kurulu tasfiye bitiş tutanağı düzenler ve şu belgeleri mülki amirliğe bildirir:
- Fesih kararının alındığı genel kurul tutanağı ve hazirun listesi
- Tasfiyeye başlama ve bitiş tutanakları
- Malvarlığının devrine ilişkin tutanak ve devralan kurumun alındısı
- Banka hesabı kapatma ve ilişik kesme belgeleri
- Defterlerin kim tarafından saklanacağını gösteren beyan
Bildirim DERBİS üzerinden yapılır; erişim sorunu için DERBİS şifresi rehberine bakın. Mülki amirlik dosyayı inceleyip derneği kütükten siler; bu andan itibaren derneğin tüzel kişiliği sona erer.
Adım 6: Belgeleri 5 yıl saklayın
Tasfiye tamamlandıktan sonra derneğin defter ve belgeleri son yönetim kurulu üyeleri (tasfiye kurulu) tarafından 5 yıl süreyle saklanır. Hangi üyenin saklayacağını tasfiye bitiş tutanağına yazın; vergi incelemesi, alacaklı başvurusu ya da mülki amirlik talebi halinde belgeler ibraz edilmelidir. Karar defteri, üye kayıt defteri ve işletme hesabı defteri bu sürenin sonuna kadar imha edilemez.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Çözüm |
|---|---|---|
| Fesih gündemi olmadan karar almak | Karar geçersiz | Çağrıda “fesih” açıkça yazsın |
| Salt çoğunlukla fesih oylamak | TMK m.88’e aykırı | 2/3 katılım, 2/3 kabul |
| Malvarlığını üyelere dağıtmak | Kanuna aykırı, cezai sorumluluk | Tüzükteki kuruluşa tutanakla devredin |
| Banka hesabını açık bırakmak | Tasfiye tamamlanmaz, bildirim kabul edilmez | Bakiyeyi devredip hesabı kapatın |
| İktisadi işletmeyi unutmak | Vergi mükellefiyeti devam eder | Önce işletme terkini, sonra dernek feshi |
| Defterleri atmak | 5 yıl saklama yükümlülüğü ihlali | Saklayan üyeyi tutanağa yazın |
Alternatif: Fesih yerine birleşme veya devir
Dernek faaliyetini sürdürmek isteyen ama yönetimi tükenmiş bir ekip için fesih tek seçenek değildir. Üyeler aynı amaçlı başka bir derneğe toplu olarak üye olabilir, malvarlığı o derneğe devredilebilir ya da derneğin yönetimi yeni bir ekibe genel kurulla teslim edilebilir. Tüzüğü yeni ekibin ihtiyaçlarına göre güncellemek için tüzük değişikliği rehberine bakın. Derneği kapatıp yeniden kurmak, hem tasfiye hem de yeni kuruluş sürecini üst üste getirir; çoğu zaman mevcut derneği dönüştürmek daha az zahmetlidir.
Sonraki adım
Fesih genel kurulu ve tasfiye için hazırlamanız gereken belgeleri belge kontrol listesinden işaretleyerek ilerleyin. Derneği kapatmak yerine yeni bir amaçla yeniden yapılandırmayı düşünüyorsanız tüzük oluşturucu ile güncel bir tüzük taslağı hazırlatabilirsiniz. Tasfiye sürecini, özellikle iktisadi işletme veya çalışan varsa, bir uzmanla yürütmek isterseniz danışmanlık hizmeti kapsamına göz atın.
Dernek fesih ve tasfiye adımları: özet adımlar
- Fesih gündemiyle genel kurulu toplayın. Yönetim kurulu kararıyla gündemde 'derneğin feshi' açıkça yazılı bir genel kurul çağrısı yapın; çağrıyı en az 15 gün önce yapın ve ikinci toplantı tarihini ekleyin.
- 2/3 çoğunlukla fesih kararı alın. Üyelerin üçte ikisinin katılımını sağlayın ve katılanların üçte iki oyuyla fesih kararını tutanağa yazın; tasfiye kurulunu ve malvarlığının devredileceği yeri aynı kararda belirleyin.
- Tasfiye kurulunu görevlendirin. Tasfiye kurulu (belirlenmediyse son yönetim kurulu) tasfiyeye başlama tutanağı düzenler, derneğin tüm hesap ve kayıtlarını devralır.
- Alacak ve borçları kapatın. Banka hesaplarını kapatın, alacakları tahsil edin, borçları ödeyin, demirbaşları paraya çevirin veya devredin; her işlemi belgeleyin.
- Kalan malvarlığını devredin. Kalan para ve malları tüzükte veya genel kurul kararında belirlenen kuruluşa tutanakla devredin; devralan kurumdan imzalı alındı alın.
- Tasfiye sonucunu bildirin. Tasfiye bitiş tutanağını, genel kurul kararını ve ekleri 3 ay içinde mülki amirliğe DERBİS üzerinden bildirin; defterleri 5 yıl saklayın.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Dernek nasıl kapatılır?
Fesih kararı için kaç oy gerekir?
Tasfiye kurulu kimlerden oluşur?
Tasfiye ne kadar sürer?
Derneğin kalan malvarlığı kime kalır?
Fesihten sonra defterler ne kadar saklanır?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.