Kısa cevap: Dernek tüzüğü yalnızca genel kurul kararıyla değiştirilir. Toplantıya üyelerin üçte ikisinin katılması, kararın da katılanların üçte iki çoğunluğuyla alınması gerekir (TMK m.81). Değişiklik, çağrıda gündem olarak açıkça duyurulmalı; genel kuruldan sonra 45 gün içinde değişen maddelerin eski ve yeni halleri DERBİS üzerinden mülki amirliğe bildirilmelidir.
Bu rehberde ne zaman tüzük değişikliği gerektiğini, çoğunluk hesaplarını, toplantı akışını ve bildirim aşamasını adım adım bulacaksınız.
Tüzük değişikliği ne zaman gerekir?
Tüzük, derneğin anayasasıdır. Dernekler Kanunu m.4’te sayılan zorunlu unsurların herhangi birini değiştirmek istiyorsanız tüzük değişikliği kaçınılmazdır. En sık karşılaşılan nedenler:
- Derneğin adını veya merkez ilini değiştirmek
- Amaç ve çalışma konularını genişletmek ya da daraltmak
- Şube açma yetkisi eklemek
- Lokal açma, iktisadi işletme kurma, federasyona katılma yetkisi eklemek
- Yönetim veya denetim kurulu üye sayısını değiştirmek
- Genel kurul toplanma süresini veya çağrı usulünü güncellemek
- Aidat belirleme şeklini, üyelik şartlarını, borçlanma usulünü değiştirmek
- Mülki amirliğin inceleme sonucunda tespit ettiği kanuna aykırılıkları gidermek
İpucu: Yönetim kurulu görev dağılımı, aidat tutarı (tüzükte “genel kurulca belirlenir” yazıyorsa) ve dernek adresinin aynı il içinde değişmesi gibi konular çoğu tüzükte değişiklik gerektirmez. Önce tüzüğünüzün ilgili maddesini okuyun; belki yalnızca bir yönetim kurulu kararı yeterlidir.
Çoğunluk kuralları tek tabloda
Tüzük değişikliği, olağan kararlardan daha ağır bir çoğunluğa bağlıdır. Hesabı şu tabloya göre yapın:
| Aşama | Olağan karar | Tüzük değişikliği | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Toplantı yeter sayısı (ilk toplantı) | Üyelerin salt çoğunluğu | Üyelerin 2/3’ü | TMK m.78, m.81 |
| İkinci toplantı | Çoğunluk aranmaz | Çoğunluk aranmaz; katılım YK+DK asıl ve yedek toplamından az olamaz | Dernekler Yönetmeliği |
| Karar yeter sayısı | Katılanların salt çoğunluğu | Katılanların 2/3’ü | TMK m.81 |
| Gündem şartı | Üyelerin 1/10 önerisiyle eklenebilir | Çağrıda önceden yazılı olmalı | Yerleşik uygulama, tüzük |
Örnek: 60 üyeli bir dernekte ilk toplantı için 40 üye gelmeli; 40 üye geldiyse değişiklik için en az 27 kabul oyu gerekir. İkinci toplantıya 20 üye gelirse en az 14 kabul oyu şarttır.
Tüzüğünüz bu oranlardan daha yükseğini öngörmüşse tüzük uygulanır; daha düşüğünü yazamazsınız. Yeni kuruluyorsanız bu maddeyi tüzük hazırlama rehberine göre düzenleyin.
Adım 1: Değişiklik taslağını hazırlayın
Yönetim kurulu, hangi maddelerin değişeceğini belirler ve karar defterine bir “tüzük değişikliği teklifi” kararı yazar. Bu aşamada şu tabloyu hazırlamanız sonraki her adımı kolaylaştırır:
| Madde no | Mevcut metin | Önerilen metin | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| 2 | “Derneğin merkezi Ankara’dır.” | “Derneğin merkezi İzmir’dir.” | Yönetim kurulunun İzmir’e taşınması |
| 7 | “Şubesi yoktur.” | “Dernek, genel kurul kararıyla şube açabilir.” | Diğer illerde faaliyet |
Değişiklik teklifini hazırlarken Dernekler Kanunu m.4’teki zorunlu unsurların hiçbirini tüzükten çıkarmadığınızdan emin olun. Bir madde silinecekse, numaralandırmayı yeniden düzenleyin ve atıf yapan diğer maddeleri kontrol edin. Tüzüğün tamamını yenilemek istiyorsanız tüzük oluşturucu ile güncel bir metin hazırlatıp mevcut tüzükle karşılaştırabilirsiniz.
Adım 2: Genel kurulu gündemle toplayın
Tüzük değişikliği, olağan genel kurulda ayrı bir gündem maddesi olarak ya da yalnızca bu amaçla toplanan olağanüstü genel kurulda görüşülebilir. Her iki durumda da kural aynıdır: çağrıda “tüzük değişikliği” açıkça yazmalı.
Yönetim kurulu kararında ve çağrıda şunlar bulunur:
- Toplantının günü, saati ve açık adresi
- Gündem (örneğin: “5. Tüzüğün 2., 7. ve 12. maddelerinin değiştirilmesinin görüşülmesi”)
- Çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantının günü, saati ve yeri
- Çağrının yapıldığı usul
Çağrı, toplantıdan en az 15 gün önce tüzükteki usulle (yazı, e-posta, gazete ilanı, internet) yapılır. Uygulamada değişiklik tablosunu çağrı ekinde üyelere göndermek, toplantıda tartışmayı kısaltır ve “neyi oyladığımızı bilmiyorduk” itirazını önler. Çağrı ve toplantı mekaniğinin ayrıntısı ilk genel kurul rehberinde anlatılmıştır; aynı kurallar olağanüstü genel kurulda da geçerlidir.
Dikkat: Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde ya da üyelerin beşte birinin yazılı başvurusu üzerine toplanır. Üyelerin beşte biri başvurduğu halde yönetim kurulu bir ay içinde toplantıya çağırmazsa, üyelerden birinin başvurusuyla sulh hukuk hâkimi çağrı için üç üye görevlendirebilir (TMK m.75).
Adım 3: Toplantı günü yeter sayı ve oylama
Hazirun listesi üye kayıt defterine göre hazırlanır; girişte imzalar toplanır ve divan, imza sayısını üye sayısıyla karşılaştırır. Üçte iki katılım yoksa toplantı açılmaz, durum tutanakla tespit edilir ve ikinci toplantı tarihi beklenir.
Yeter sayı sağlanınca divan seçilir ve gündem sırayla işlenir. Tüzük değişikliği maddesine gelindiğinde iyi uygulama şöyledir:
- Yönetim kurulu adına bir üye değişiklik gerekçesini açıklar.
- Divan, her maddenin mevcut ve önerilen metnini ayrı ayrı okutur.
- Üyeler söz alır; toplantıda metin üzerinde küçük düzeltmeler önerilebilir.
- Her madde ayrı ayrı oylanır; kabul için katılanların üçte ikisinin oyu gerekir.
- Divan, her madde için kabul-ret-çekimser sayısını tutanağa yazar.
Maddeleri topluca “tüzük değişikliği kabul edildi” diyerek oylamak yerine ayrı ayrı oylamak, bir maddenin reddedilmesi halinde diğerlerinin geçerliliğini korur. Oylama usulü tüzükte gizli oy olarak belirlenmişse ona uyun; aksi halde açık oy yeterlidir.
Adım 4: Tutanak ve tüzüğün yeni hali
Divan tutanağında şu bilgiler eksiksiz yer almalıdır:
- Kayıtlı üye sayısı, katılan üye sayısı ve üçte iki yeter sayısının sağlandığı tespiti
- Her değişen madde için eski metin, yeni metin ve oy sayıları
- Değişikliğin kabul edildiğine ilişkin açık ifade
Toplantıdan sonra yönetim kurulu, tüzüğün değişiklikler işlenmiş tam yeni halini hazırlar. Yeni tüzüğün her sayfası yönetim kurulu üyelerince imzalanır. Birçok il müdürlüğü, bildirimde hem eski-yeni madde tablosunu hem de tüzüğün son halini birlikte ister; ikisini de hazırlayın.
Adım 5: 45 gün içinde bildirim
Genel kurulu izleyen 45 gün içinde Genel Kurul Sonuç Bildirimi DERBİS üzerinden mülki amirliğe verilir. Tüzük değişikliği olan genel kurullarda bildirimin ekine şunlar eklenir:
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Genel kurul tutanağı | Divan imzalı |
| Hazirun listesi | Üye imzalı |
| Eski-yeni madde tablosu | Değişen maddelerin karşılaştırmalı metni |
| Tüzüğün son hali | Her sayfası yönetim kurulunca imzalı |
| Yönetim kurulu kararı | Değişiklik teklifi kararının örneği (istenirse) |
DERBİS’te tüzük değişikliği alanı ayrıca işaretlenir ve yeni tüzük metni sisteme yüklenir. Erişim sorunu yaşıyorsanız DERBİS şifresi rehberine bakın.
Mülki amirlik, bildirilen değişikliği kuruluş aşamasındaki gibi inceler; kanuna aykırı bir madde görürse düzeltilmesini ister. Bu durumda değişikliği yeniden genel kurula götürmeniz gerekebilir; bu yüzden taslağı hazırlarken mevzuata uygunluğu baştan kontrol etmek zaman kazandırır.
Değişiklik sonrası güncellenecek kayıtlar
Tüzük değişikliği bildirimle tamamlanır ama bazı değişiklikler dış dünyaya da yansıtılmalıdır:
- Ad değişikliği: Tabela, kaşe, alındı belgeleri, banka hesabı, vergi dairesi kaydı, internet sitesi ve sosyal medya hesapları.
- Merkez değişikliği: Dernek başka bir ile taşınıyorsa dosya yeni ilin müdürlüğüne aktarılır; aynı il içindeki adres değişikliği 45 gün içinde ayrıca bildirilir.
- Organ sayısı değişikliği: Yeni sayılara göre seçim yapılmadıysa, değişiklik bir sonraki seçimli genel kurulda uygulanır.
- Şube, lokal, iktisadi işletme yetkisi: Yetki tüzüğe girdikten sonra ilgili izin ve tescil süreçleri ayrıca yürütülür.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Çözüm |
|---|---|---|
| Tüzük değişikliğini gündeme yazmamak | Karar geçersiz sayılabilir | Çağrıda madde numaralarıyla duyurun |
| Salt çoğunlukla toplantı açmak | Yeter sayı eksik, değişiklik tartışmalı | İlk toplantıda 2/3 katılım arayın |
| Oylamada katılanların yarısıyla yetinmek | Karar yeter sayısı sağlanmaz | Katılanların 2/3’ünü hesaplayıp tutanağa yazın |
| Yalnızca değişen maddeleri göndermek | İl müdürlüğü tüzüğün tam halini ister | Eski-yeni tablo + tam tüzük hazırlayın |
| Zorunlu bir unsuru tüzükten çıkarmak | Eksiklik bildirimi, yeniden genel kurul | Dernekler Kanunu m.4 listesini kontrol edin |
| Bildirimi 45 günde yapmamak | İdari para cezası | Toplantının ertesi günü DERBİS’i açın |
Dikkat: Değişiklik bildirilmeden tüzüğün yeni hali uygulanmaya başlanmamalıdır. Özellikle organ sayıları, çağrı usulü gibi maddelerde, mülki amirlik kaydı güncellenene kadar eski tüzüğe göre hareket etmek güvenli olanıdır.
Sonraki adım
Değiştireceğiniz maddelerin güncel mevzuata uygun bir örneğini görmek için tüzük oluşturucu ile yeni bir taslak hazırlatıp mevcut tüzüğünüzle karşılaştırabilirsiniz. Genel kurul öncesi hazırlanması gereken belgeleri belge kontrol listesinden işaretleyin. Süreci bir uzmanla yürütmek isterseniz kuruluş danışmanlığı kapsamında tüzük değişikliği desteği de bulunur.
Dernek tüzük değişikliği adımları: özet adımlar
- Değişecek maddeleri belirleyin. Yönetim kurulu, değiştirilmesi önerilen maddelerin mevcut ve önerilen hallerini karşılaştırmalı bir tabloda hazırlasın ve karar defterine işlesin.
- Genel kurul kararı alın ve çağrı yapın. Toplantı gününü, yerini, gündemi ve ikinci toplantı tarihini belirleyin; gündemde 'tüzük değişikliği' açıkça yazsın. Çağrıyı en az 15 gün önce tüzükteki usulle yapın.
- Toplantı yeter sayısını sağlayın. Genel kurula katılma hakkı olan üyelerin üçte ikisi hazirun listesini imzalamalı; sağlanamazsa ikinci toplantıya geçin.
- Değişiklikleri madde madde oylayın. Divan her maddenin eski ve yeni metnini okutsun; katılan üyelerin üçte ikisinin kabul oyuyla madde değişmiş sayılır.
- Tutanağı ve yeni tüzüğü düzenleyin. Değişen maddelerin eski-yeni metinlerini tutanağa yazın; tüzüğün tam yeni halini hazırlayıp her sayfasını yönetim kuruluna imzalatın.
- 45 gün içinde DERBİS bildirimi yapın. Genel kurul sonuç bildirimi ekinde tutanak, hazirun listesi, eski-yeni madde tablosu ve tüzüğün son halini mülki amirliğe gönderin.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Dernek tüzüğü kim tarafından değiştirilir?
Tüzük değişikliği için kaç üyenin katılması gerekir?
Karar için hangi çoğunluk aranır?
Tüzük değişikliği gündemde yoksa görüşülebilir mi?
Tüzük değişikliği mülki amirliğe ne zaman bildirilir?
Dernek adı veya amacı tüzük değişikliğiyle değiştirilebilir mi?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.