Dernek Başkanı Olma Şartları 2026: Kimler Olabilir, Nasıl Seçilir

Dernek başkanı kimler olabilir, nasıl seçilir, görev süresi ne kadar? Yasal şartlar, seçilemeyecek kişiler, başkanın sorumlulukları ve değişimde yapılacaklar.

Dernekçim Editör Ekibi Güncelleme: 8 dk okuma
Dernek Başkanı Olma Şartları 2026: Kimler Olabilir, Nasıl Seçilir
Dernek Başkanı Olma Şartları 2026: Kimler Olabilir, Nasıl Seçilir — dernekcim.com

Kısa cevap: Dernek başkanı olabilmek için fiil ehliyeti (pratikte 18 yaş, ayırt etme gücü, kısıtlı olmamak) yeterlidir; ayrıca kanunda sayılan bazı ağır suçlardan mahkûmiyet bulunmamalı ve kişinin kendi meslek kanunu bir yasak getirmemelidir. Başkan, tüzükte yazdığı şekilde ya doğrudan genel kurulca ya da yönetim kurulunun kendi içindeki görev bölümüyle seçilir. Kanunda dönem sınırı yoktur; ancak başkan bildirimler, beyanname ve dernek parasının kullanımı konusunda kişisel sorumluluk taşır.

Bu rehberde kimlerin başkan olabileceğini, seçim yollarını, görev süresini, başkanın yetki ve sorumluluklarını ve başkan değiştiğinde yapılması gerekenleri anlatıyoruz.

Dernek başkanı kimdir?

Kanun “dernek başkanı” diye ayrı bir organ tanımlamaz. Başkan, yönetim kurulunun başkanıdır ve derneği temsil yetkisini genellikle yönetim kurulunun kararıyla ya da tüzükle kullanır. Yönetim kurulunu genel kurul seçer ve kurul en az 5 asıl, 5 yedek üyeden oluşur (TMK m.85).

Bu yüzden başkanlık şartları, büyük ölçüde yönetim kurulu üyeliği şartlarıyla aynıdır. Yönetim kurulunun genel görevlerini yönetim kurulu rehberinde ayrıntılı anlattık; bu sayfa başkanlığa özgü noktalara odaklanıyor.

Dernek başkanı olma şartları

Şart / durumKuralNot
Fiil ehliyetiErgin, ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmamak (Dernekler Kanunu m.3)Pratikte 18 yaşını doldurmuş olmak
ÜyelikYönetim kuruluna seçilebilmek için dernek üyesi olmakTüzük ek şart koyabilir (üyelik süresi, aidat borcu olmaması vb.)
Yasaklı suçlarTerörün finansmanı, uyuşturucu imal ve ticareti, suç gelirini aklama suçlarından mahkûm olanlar genel kurul dışındaki organlarda görev alamazTCK m.53’teki süreler geçmiş veya af çıkmış olsa bile yasak sürer; yasaklanmış hakların geri verilmesiyle kalkar
Silahlı kuvvetler ve kollukÖzel kanunlarındaki kısıtlar saklıdırGörev almadan önce kurumun mevzuatı kontrol edilmeli
Diğer kamu görevlileriKendi kanunlarında yasak varsa uygulanırKuruma göre değişir; personel birimine danışın
Çocuk dernekleri15 yaşını bitirenler yasal temsilci izniyle kurucu ve üye olabilir; 12-15 yaş arası yönetim ve denetim kurulunda görev alamaz18 yaşından büyükler çocuk derneğine üye olamaz
YabancılarTürkiye’de yerleşme hakkı olan yabancı gerçek kişiler kurucu ve üye olabilir (TMK m.93)Başkanlık için uygulamayı il müdürlüğünden teyit edin

Yasaklı suçlar hakkında bir ayrıntı

Dernekler Kanunu m.3’teki yasak yalnızca sayılan suçlar için geçerlidir ve genel kurul dışındaki organları kapsar. Yani bu kişiler üye olarak genel kurulda oy kullanabilir, ama yönetim ve denetim kurulunda, dolayısıyla başkanlıkta görev alamaz. Seçildikten sonra bu suçlardan birinden mahkûm olan kişinin görevi kendiliğinden sona erer.

Diğer suçlar bakımından kanun dernek yöneticiliğine özel bir yasak getirmez; ancak mahkeme kararında ayrıca bir hak yoksunluğu varsa o karar uygulanır. Kimlerin kurucu ve üye olamayacağını bütünüyle görmek için kimler dernek kuramaz rehberine bakabilirsiniz.

Yabancı uyruklu başkan

Yerleşme hakkı (geçerli ikamet) olan yabancılar dernek kurabilir ve üye olabilir. Yönetim kuruluna seçilmeleri ve başkan olmaları konusunda mevzuatta açık bir yasak bulunmasa da, uygulamada ek belge istenebilir ve DERBİS yetkilendirmesi gibi işlemlerde farklı adımlar gerekebilir. Bu nedenle yabancı bir üyeyi başkan seçmeden önce derneğin bağlı olduğu il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğünden güncel uygulamayı öğrenin.

Dikkat: Çocuk derneklerinde başkanlık tamamen farklı kurallara tabidir. 15 yaşından küçükler yönetimde yer alamaz ve dernekte 18 yaşından büyük üye bulunamaz; yetişkin danışmanlar resmi organlarda görev alamaz.

Dernek başkanı nasıl seçilir?

Kanun başkanın seçim yolunu tüzüğe bırakmıştır (Dernekler Kanunu m.4). Uygulamada iki model vardır:

ModelNasıl işlerAvantajıDezavantajı
Genel kurul doğrudan seçerGenel kurulda başkan ayrı oylanır, ardından yönetim kurulu üyeleri seçilirBaşkanın üyelerden doğrudan yetki alması, meşruiyetBaşkan ile kurul arasında uyumsuzluk riski
Yönetim kurulu görev bölümüGenel kurul yönetim kurulunu seçer, kurul ilk toplantısında aralarından başkanı belirlerEsneklik, kurul içi uyumÜyeler başkanı doğrudan seçmez

Hangi model uygulanacaksa tüzükte açıkça yazmalıdır. Tüzük sessizse uygulamada görev bölümü modeli kullanılır. Görev bölümü kararı, katılan üyelerin imzasıyla karar defterine yazılır.

Genel kurulun toplantıya çağrılması, gündem ve oylama usulüyle ilgili kuralları genel kurul çağrı usulü rehberinde bulabilirsiniz. Seçimin geçerli olması için çağrı ve yeter sayı kurallarına uyulması şarttır; usulsüz genel kurulda yapılan başkan seçimi iptal davasına konu olabilir.

Görev süresi

Kanunda başkanlık için bir dönem sınırı yoktur. Aynı kişi tüzük izin verdiği sürece defalarca seçilebilir.

Süreyi belirleyen asıl kural genel kuruldur: olağan genel kurul tüzükte belirtilen sürede, en geç 3 yılda bir toplanır. Yönetim kurulu da genellikle bu dönem için seçildiğinden, başkanın görev süresi pratikte en fazla 3 yıldır. Tüzük bu süreyi kısaltabilir (örneğin 2 yıl) ya da “aynı kişi üst üste en fazla iki dönem başkan olabilir” gibi bir sınır koyabilir.

Görev süresi dolmadan da başkanlık sona erebilir: istifa, ölüm, üyelikten çıkma veya çıkarılma, yasaklı suçlardan mahkûmiyet ya da olağanüstü genel kurulda yönetim kurulunun değiştirilmesi bu hallerdendir.

Başkan yokken kim yetkili?

Başkanın hastalık, seyahat veya benzeri nedenlerle geçici olarak görev yapamadığı durumlarda tüzükte ya da görev bölümü kararında belirlenen başkan yardımcısı vekâlet eder. Vekâletin kapsamı (yalnızca toplantı yönetimi mi, banka ve resmi yazışmalar da mı) karar defterinde açıkça yazılmalıdır.

Başkanlık kalıcı olarak boşalırsa (istifa, ölüm, görevin sona ermesi), yedek üye sırayla yönetim kuruluna çağrılır ve kurul yeniden görev bölümü yapar. Tüzük başkanı doğrudan genel kurulun seçmesini öngörüyorsa, yeni başkanın nasıl belirleneceğini tüzükteki hükme göre değerlendirin; gerekirse olağanüstü genel kurul toplantısı yapmak en güvenli yoldur.

Başkanın yetki ve sorumlulukları

AlanBaşkanın rolü
TemsilDerneği resmi kurumlar, bankalar ve üçüncü kişiler karşısında temsil eder (yetki yönetim kurulu kararı veya tüzükle)
DERBİSSistemdeki yetkili kullanıcıdır; bildirimlerin verilmesini sağlar
Genel kurul sonuç bildirimiEK-3 bildiriminin genel kuruldan sonra 45 gün içinde verilmesinden sorumludur (Dernekler Yönetmeliği m.17)
Yıllık beyannameHer yıl Nisan sonuna kadar beyannamenin verilmesinden sorumludur
Mali düzenDefterlerin ve belgelerin düzenli tutulmasını yönetim kuruluyla birlikte gözetir
VergiKanuni temsilci olarak, derneğin ödemediği vergi borçlarından sorumlu tutulabilir (VUK m.10)

Bildirim ve beyanname

Başkan, derneğin devletle yazışmalarının yüzüdür. Genel kurul sonuç bildirimi 2021 değişikliğiyle 45 gün içinde verilir; bu bildirimin sorumlusu doğrudan yönetim kurulu başkanıdır. Yıllık beyanname de Nisan sonuna kadar DERBİS’ten verilir; ayrıntılar için dernek beyannamesi rehberine bakabilirsiniz. Bildirimlerin süresinde yapılmaması idari para cezasına yol açabilir; ceza tutarları her yıl yeniden değerlemeyle güncellendiğinden kesin rakam vermiyoruz.

Vergi sorumluluğu

Dernek tüzel kişiliği kurumlar vergisi mükellefi değildir; ama stopaj yaptığı ödemeler veya iktisadi işletmesi nedeniyle vergi borcu doğabilir. Bu borçlar dernek malvarlığından ödenmezse kanuni temsilci sıfatıyla başkana başvurulabilir. Bu yüzden başkanın, muhtasar beyanname ve iktisadi işletme yükümlülüklerinin takip edildiğinden emin olması gerekir. Mali konuların genel çerçevesi için dernek muhasebesi rehberine göz atın.

Cezai sorumluluk

Başkanlık bir onur görevi olduğu kadar ciddi bir güven görevidir:

  • Dernek parasını kendisi veya başkası için harcayan yönetici, güveni kötüye kullanma suçundan cezalandırılır (Dernekler Kanunu m.32). Halk arasında bu durum çoğu zaman “zimmet” olarak anılır.
  • Defterlerde tahrifat yapılması 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

İpucu: Başkan tek başına para hareketi yapmamalıdır. Banka işlemlerinde çift imza ve her önemli harcama için yönetim kurulu kararı, hem derneği hem başkanı korur.

Başkan değişince yapılacaklar

Yeni başkan seçildiğinde şu işler gecikmeden tamamlanmalıdır:

  1. Görev bölümü kararı: Başkan yönetim kurulunca belirleniyorsa karar defterine yazılıp imzalanır.
  2. Genel kurul sonuç bildirimi: Değişiklik genel kurulda olduysa EK-3, 45 gün içinde DERBİS üzerinden verilir. Genel kurul dışında, kurul içi değişiklikle başkan değiştiyse organ değişikliği 45 gün içinde bildirilir.
  3. DERBİS yetkisi: Yeni başkan sistemde yetkili kullanıcı olarak tanımlanır; eski başkanın erişimi sona erdirilir.
  4. Banka imza yetkisi: Yeni yönetim kurulu kararı ve sonuç bildirimi çıktısıyla bankaya gidilir; eski imza yetkileri kaldırılır.
  5. Vergi dairesi: Kanuni temsilci bilgisi güncellenir; iktisadi işletme varsa onun kayıtları da değiştirilir.
  6. Devir-teslim: Defterler, alındı belgesi koçanları, kaşe, banka belgeleri ve arşiv tutanakla teslim alınır.

Aday olmadan önce kontrol listesi

Başkanlığı kabul etmeden önce aşağıdaki soruları kendinize sorun:

  • Tüzük başkanın nasıl seçileceğini ve görev süresini açıkça düzenliyor mu?
  • Kendi meslek veya kurum mevzuatım dernek yöneticiliğine izin veriyor mu?
  • Derneğin son beyannamesi ve genel kurul sonuç bildirimi süresinde verilmiş mi?
  • Defterler tasdikli ve güncel mi; kasa ve banka bakiyeleri defterle uyuşuyor mu?
  • Ödenmemiş vergi, SGK veya kira borcu var mı?
  • Görevi devralırken tutanak düzenlenecek mi?

Bu soruların cevabı belirsizse, göreve başlamadan önce durumu yönetim ve denetim kuruluyla birlikte netleştirin. Önceki dönemden kalan bir eksiklik, sizin döneminizde fark edilirse çözüm yükü de size kalır.

Sık yapılan hatalar

  1. Tüzüğü okumadan seçim yapmak. Tüzük başkanı genel kurulun seçmesini öngörüyorsa, görev bölümüyle yapılan seçim tartışmalı olur.
  2. EK-3’ü geciktirmek. Süre 45 gündür; eski kaynaklardaki 30 gün bilgisi güncel değildir, ama son güne bırakmak da risklidir.
  3. Banka yetkisini güncellememek. Eski başkanın imza yetkisi süren bir hesap, yeni yönetim için ciddi bir sorumluluk açığıdır.
  4. Devir-teslimi sözlü yapmak. Tutanaksız devir, eksik belge çıktığında sorumluluğun kime ait olduğunu belirsizleştirir.
  5. Şartları seçimden sonra kontrol etmek. Adayın kamu görevi veya geçmiş mahkûmiyeti nedeniyle görev alamayacağı seçimden önce sorulmalıdır.
  6. Başkanlığı sembolik görmek. Bildirim, beyanname ve vergi sorumluluğu başkanın adına yazılır; “ismen başkan” diye bir statü yoktur.

Sonraki adım

Başkanın seçilme yolunu, dönem sınırını ve imza yetkilerini netleştirmenin en iyi yeri tüzüktür. Kuruluş aşamasındaysanız ya da mevcut tüzüğünüzü bu açılardan gözden geçirmek istiyorsanız dernek kuruluş danışmanlığı sayfasından destek alabilirsiniz.

Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?

Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.

Sihirbazı başlat →

İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.

Sıkça sorulan sorular

Dernek başkanı olmak için hangi şartlar gerekir?
Fiil ehliyetine sahip olmak, yani ergin olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak gerekir; pratikte 18 yaş. Ayrıca Dernekler Kanunu m.3'te sayılan belirli suçlardan mahkûmiyet bulunmamalı ve kişinin kendi meslek kanunu bir yasak getirmemelidir.
Dernek başkanını kim seçer?
Tüzüğe göre değişir. Bazı tüzüklerde başkanı doğrudan genel kurul seçer; bazılarında genel kurul yönetim kurulunu seçer, başkan ise yönetim kurulunun ilk toplantıdaki görev bölümüyle belirlenir.
Dernek başkanı kaç dönem başkanlık yapabilir?
Kanunda başkanlık için dönem sınırı yoktur. Olağan genel kurul en geç 3 yılda bir yapılır; tüzük daha kısa süre veya dönem sınırı koyabilir.
Dernek başkanı derneğin borçlarından şahsen sorumlu mu?
Kural olarak dernek borçlarından derneğin malvarlığı sorumludur. Ancak başkan, kusurlu işlemlerinden, bildirim ihlallerinden ve kanuni temsilci sıfatıyla bazı vergi borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulabilir (VUK m.10).
Başkan değişince ne bildirilir?
Değişiklik genel kurulda olduysa genel kurul sonuç bildirimi (EK-3) 45 gün içinde DERBİS üzerinden verilir. Ardından DERBİS yetkisi, banka imza yetkisi ve vergi dairesindeki temsilci bilgisi güncellenir.
Kamu görevlisi dernek başkanı olabilir mi?
Kamu görevlilerinin dernek faaliyetleri kendi özel kanunlarındaki kısıtlara tabidir; silahlı kuvvetler ve kolluk mensupları için ayrıca sıkı kurallar vardır. Başkanlığı kabul etmeden önce kurumunuzun personel mevzuatını kontrol edin.

Kaynaklar ve dayanak mevzuat

Hazırlayan: Dernekçim Editör Ekibi
İçerikler 4721 s. TMK, 5253 s. Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği esas alınarak hazırlanır; mevzuat değişikliklerinde güncellenir. Editoryal ilkelerimiz

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 8 Kasım 2026.