Kısa cevap: Vakıf, bir malvarlığının belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle kurulur. Kurucu (vakfeden) noterde resmi senet düzenletir, ardından yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesine tescil başvurusu yapar. Mahkeme, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün (VGM) görüşünü alarak karar verir; vakıf sicile tescille tüzel kişilik kazanır (TMK m.102). Tek kişi vakıf kurabilir, ancak her yıl belirlenen asgari malvarlığını karşılamak gerekir.
Hangi yapının size uygun olduğuna henüz karar vermediyseniz önce dernek mi vakıf mı karşılaştırmasını okuyun. Bu sayfa yalnızca vakıf kuruluş adımlarını anlatır.
Vakfın iki temel unsuru
Türk Medeni Kanunu vakfı, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olarak tanımlar (TMK m.101). Buna göre iki şey olmadan vakıf kurulamaz:
- Malvarlığı: Kurucuya ait olmalı ve en azından başlangıçta amacı gerçekleştirmeye yetmelidir. Nakit, taşınmaz, taşınır ya da haklar özgülenebilir.
- Amaç: Hukuka uygun, belirli, anlaşılır ve sürekli olmalıdır.
Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine, hukuka, ahlaka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı ya da belirli bir ırk veya cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz (TMK m.101).
Dikkat: Yeni vakıfların kuruluşunda aranan asgari malvarlığını Vakıflar Meclisi her yıl yeniden belirler (5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.5). İnternette dolaşan eski rakamlara güvenmeyin; güncel tutarı VGM’nin o yıla ait duyurusundan teyit edin.
Vakıf hangi yollarla kurulur?
| Yol | Nasıl yapılır? | Tescil başvurusu |
|---|---|---|
| Resmi senet | Vakıf kurma iradesi noterde düzenlenen senetle açıklanır | Vakfeden mahkemeye başvurur |
| Ölüme bağlı tasarruf | Vasiyetname gibi bir tasarrufla, ölümden sonra tescil edilmek üzere kurulur | İlgililerin veya sulh hâkiminin bildirimiyle ya da VGM tarafından |
Uygulamada vakıfların büyük çoğunluğu resmi senetle kurulur. Aşağıdaki adımlar bu yolu anlatır.
Vakıf senedinde bulunması gerekenler
Senette beş unsur yer alır (TMK m.106):
| Unsur | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| Vakfın adı | Amaçla uyumlu olmalı, yanıltıcı olmamalı, bir kamu kurumunun adını taşımamalı |
| Amacı | Açık ve sürekli olmalı; faaliyetler bu amaca göre yazılmalı |
| Özgülenen mal ve haklar | Tek tek ve değeriyle belirtilmeli |
| Örgütlenme ve yönetim şekli | En az bir yönetim organı zorunlu; üye sayısı, toplantı ve karar yeter sayıları yazılmalı |
| Yerleşim yeri | Açık adresle yazılmalı |
Amaç ile özgülenen mal ve haklar senette yeterince belirlenmişse, diğer eksiklikler tescil başvurusunun reddini gerektirmez; mahkeme bu eksikleri tamamlattırır (TMK m.107). Yine de senedi eksiksiz hazırlamak süreci kısaltır. VGM, internet sitesinde örnek vakıf senedi ve dava dilekçesi yayımlar; taslağınızı bunlarla karşılaştırın.
Adım adım vakıf kuruluşu
- Amacı ve malvarlığını belirleyin. Özgüleyeceğiniz varlığın o yıl için ilan edilen asgari tutarı karşıladığını kontrol edin.
- Senet taslağını hazırlayın. Ad, amaç, mal ve haklar, organlar ve yerleşim yeri bölümlerini yazın. Organlarda kimlerin görev alacağını ve nasıl değişeceğini netleştirin.
- Noterde resmi senedi düzenletin. Noter, senedin bir örneğini yedi gün içinde VGM’ye gönderir. Kurucu tüzel kişiyse vakıf kurabileceğini gösteren kuruluş statüsü ya da yetkili organ kararı da gerekir.
- Nakdi bloke ettirin. Özgülenen para Türkiye’deki bir bankada vakıf adına bloke edilir; dekont mahkemeye sunulur. Taşınmaz ve taşınırlarda değer tespitini mahkeme yaptırır.
- Mahkemeye tescil başvurusu yapın. Başvuru, vakfın yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesine yapılır. Başvuruyu temsilciyle yapacaksanız yetki noterde verilmeli; belgede amaç ile özgülenecek mal ve haklar yazmalıdır.
- Mahkemenin incelemesini bekleyin. Mahkeme dosya üzerinden VGM’nin görüşünü alır; gerek görürse vakfedeni dinler ve bilirkişi incelemesi yaptırır.
- Tescil kararı. Mahkeme tescile karar verirse vakıf sicile kaydedilir ve tüzel kişilik kazanır. Karar VGM’ye de tebliğ edilir. Başvuran ya da VGM, tebliğden itibaren bir ay içinde karara karşı kanun yoluna gidebilir (TMK m.103).
- Merkezi sicil ve ilan. Mahkemenin bildirimi üzerine vakıf, VGM’de tutulan merkezi sicile kaydedilir ve Resmî Gazete’de ilan edilir (TMK m.104).
İpucu: Senedin düzenlenmesinden sonra üç ay içinde mahkemeye başvurmazsanız tescil başvurusunu VGM yapar. Süreci kendi takviminizle yürütmek için başvuruyu bekletmeyin.
Kuruluş ne kadar sürer, ne kadar tutar?
Derneğin aksine vakıf aynı gün kurulmaz. Süre, mahkemenin iş yüküne, VGM görüşünün gelmesine ve senetteki eksiklere göre değişir; aylarla ölçülür. Kesin bir süre vermek doğru olmaz.
Masraf kalemleri şunlardır: noter senet ücreti, mahkeme harç ve giderleri, varsa bilirkişi ücreti ve Resmî Gazete ilan bedeli. Tutarlar her yıl değişir; güncel rakamları noterden, mahkeme kaleminden ve VGM bölge müdürlüğünden öğrenin. En büyük kalem, özgülediğiniz malvarlığının kendisidir; bu varlık artık size değil vakfa aittir.
Tescilden sonra yapılacaklar
Tüzel kişilik kazanıldıktan sonra VGM ve bağlı bölge müdürlüğü vakfa yazıyla bildirim yapar. Ardından sırasıyla şunlar yapılır:
- İlan bedeli ödenir ve dekont bölge müdürlüğüne verilir.
- Malvarlığı vakfa geçirilir. Taşınmazlar tapuda vakıf adına tescil edilir; bloke edilen para vakıf hesabına aktarılır (TMK m.105).
- Organlar oluşturulur. İlk toplantı senetteki hükümlere göre yapılır.
- Yöneticiler bildirilir. Göreve gelenler 15 gün içinde VGM’nin bilgi sistemine işlenir.
- Mal bildirimi verilir. Vakıf yöneticileri göreve başladıktan sonra bir ay içinde mal bildiriminde bulunur.
- Defterler tasdik ettirilir. Muhasebe defterleri ile karar defterleri noterde onaylatılır.
- Vergi kimlik numarası alınır. Banka hesabı ve resmi işlemler için gereklidir.
Vakıf her yıl VGM’ye beyanname verir ve VGM’nin denetimine tabidir. Bu yükümlülüklerin ayrıntısını bölge müdürlüğünün kuruluş yazısından takip edin.
Sık yapılan hatalar
- Amacı çok geniş ya da belirsiz yazmak. Vakıf amacını sonradan değiştirmek zordur; mahkeme kararı gerekir.
- Asgari tutarı eski yıla göre hesaplamak. Tutar her yıl yenilenir; başvuru yılındaki rakam geçerlidir.
- Yönetimle ilgisi olmayan kurulları organ olarak göstermek. Onur kurulu ya da danışma kurulu gibi yapılar zorunlu organ değildir.
- Kamu görevlilerini unvanlarıyla organlara yazmak. Kamu görevlileri görev unvanlarını kullanarak vakıf organlarında yer alamaz.
- Üye tabanlı bir yapı beklemek. Vakıfta üyelik yoktur. Üyelerin oy kullandığı bir yapı istiyorsanız size uygun olan dernektir; adımları dernek nasıl kurulur rehberinde bulabilirsiniz.
Vakıf mı, dernek mi: son kontrol
Elinizde amaca ayıracağınız yeterli bir malvarlığı yoksa vakıf kurmanız fiilen mümkün değildir. Yedi kurucu bulabiliyor ve aidatla, bağışla yürüyecek bir yapı düşünüyorsanız dernek daha hızlı ve masrafsızdır; şartları dernek kurma şartları sayfasında özetledik. Bağışçıya vergi avantajı sağlamak istiyorsanız, derneklerdeki karşılığı olan kamu yararına çalışan dernek statüsünü de inceleyin.
Dernekçim nasıl yardımcı olur?
Hür Efe ekibi, vakıf senedi taslağının hazırlanmasından noter ve mahkeme başvurusuna kadar kuruluş dosyasını sizin adınıza yürütebilir. Dernek ile vakıf arasında kararsızsanız, amacınıza ve bütçenize göre hangi yapının uygun olduğunu birlikte değerlendirebiliriz.
Bu rehber 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun vakıflara ilişkin hükümleri (m.101-107), 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kuruluş açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır. Asgari malvarlığı tutarı, harç ve ücretler her yıl değişir; başvurudan önce ilgili kurumdan teyit edin.
Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?
Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Sihirbazı başlat →İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Sıkça sorulan sorular
Vakıf kaç kişiyle kurulur?
Vakıf ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Vakıf kurmak için ne kadar malvarlığı gerekir?
Vakıf senedi nerede düzenlenir?
Senet düzenlendikten sonra mahkemeye başvurmazsam ne olur?
Kaynaklar ve dayanak mevzuat
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 20 Kasım 2026.