Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği Nasıl Kurulur? (2026)

Cami yaptırma ve yaşatma derneği kurma şartları, Diyanet ile ilişki, mülkiyet devri, yardım toplama izni ve amaç maddesi örnekleri; 7 adımda derneğinizi kurun.

Dernekçim Editör Ekibi Güncelleme: 7 dk okuma
Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği Nasıl Kurulur? (2026)
Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği Nasıl Kurulur? (2026) — dernekcim.com

Kısa cevap: Cami yaptırma ve yaşatma derneği, bir caminin yapımı, bakımı, onarımı ve giderlerinin karşılanması için mahalle sakinleri ve hayırseverlerin kurduğu bir dernektir; en az 7 kurucuyla, Diyanet veya başka bir kurumdan izin almaksızın, kuruluş bildiriminin mülki amirliğe verilmesiyle kurulur (TMK m.56, m.59). Derneğin ibadet yerini yönetme yetkisi yoktur: cami ibadete açıldığında yönetimi Diyanet İşleri Başkanlığı’na geçer, mülkiyet ise uygulamada Diyanet’e veya Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilir. Bu rehberde cami derneğinin özelliklerini, Diyanet ile iş bölümünü, yardım toplama kurallarını ve kuruluş adımlarını anlatıyoruz.

Cami derneği nedir, neden kurulur?

Türkiye’deki en yaygın dernek türlerinden biri cami dernekleridir. Üç tipik senaryo:

  • Yeni cami yaptırmak: Yeni kurulan bir mahallede veya nüfusu artan bir köyde cami ihtiyacı doğar; arsa temini, proje, inşaat ve donatım için kaynak toplanır.
  • Mevcut camiyi yaşatmak: Elektrik, su, ısınma, temizlik, halı, ses sistemi ve onarım giderleri için düzenli gelir sağlanır.
  • Ek bina ve hizmet: Kur’an kursu binası, gasilhane, taziye evi, şadırvan, lojman veya otopark gibi müştemilat yaptırılır.

Mevzuatta “cami derneği” diye ayrı bir tür yoktur; kuruluş kuralları dernek nasıl kurulur rehberindeki genel kurallarla aynıdır. Farkı, ibadet yerinin yönetiminde Diyanet’in tek yetkili olması ve bağış ağırlıklı mali yapıdan kaynaklanan yardım toplama kurallarıdır.

Diyanet ile iş bölümü: Dernek neyi yapar, neyi yapamaz?

Dernek ile Diyanet İşleri Başkanlığı (il ve ilçe müftülükleri) arasındaki sınır, cami derneklerinde en çok sorun çıkaran konudur. Kısa kural: dernek binayı ve giderleri üstlenir, Diyanet ibadeti ve din görevlisini yönetir.

KonuDernekDiyanet / Müftülük
Arsa temini, proje, inşaatYürütür, kaynak toplarGörüş verir, ihtiyaç tespiti yapar
Caminin ibadete açılmasıBaşvuru ve hazırlıkKarar ve açılış
İmam, müezzin atamasıYetkisi yokAtar, denetler
Vaaz, hutbe, ibadet düzeniYetkisi yokDüzenler
Elektrik, su, ısınma, temizlikKarşılayabilirBütçe imkânına göre destekler
Halı, ses sistemi, mobilyaAlır, bağışlarKabul eder, kayda alır
Kur’an kursuBina ve donatım yaptırabilirKursu açar, öğretici atar, yönetir
Caminin mülkiyetiYapım sürecinde dernekte olabilirAçılış öncesi Diyanet veya VGM’ye devir ya da tahsis
Cami içinde bağış kutusuKendi başına koyamazDiyanet mevzuatına göre düzenlenir

Dikkat: Cami derneği yönetim kurulu, din görevlisinin görev yapış biçimine müdahale edemez; şikâyet veya talepler müftülüğe iletilir. Bu sınırın karşılıklı anlaşılması, dernek ile cami görevlisi arasındaki en sık uyuşmazlığı baştan önler.

Amaç maddesi örnekleri

Amaç maddesinde “cami yönetmek” veya “din hizmeti vermek” yazmayın; bu yetkiler Diyanet’e aittir ve inceleme sırasında düzeltme istenebilir. Aşağıdaki örnekler mevzuata uygun ve özgündür.

Yeni cami yaptırma derneği: “Derneğin amacı; … Mahallesi’nde ihtiyaç duyulan caminin arsa temini, projelendirilmesi, inşası ve donatımı için kaynak sağlamak, yapımı tamamlanan caminin ilgili kamu kurumuna devredilmesine kadar bakım ve koruma işlerini yürütmek ve bölge halkının ibadet ihtiyacına katkı sunmaktır.”

Cami yaşatma derneği: “Derneğin amacı; … Camii’nin bakım, onarım, temizlik, ısınma, aydınlatma ve donatım giderlerine destek olmak, caminin müştemilatını geliştirmek, cemaat arasında yardımlaşma ve dayanışmayı güçlendirmek ve caminin çevresiyle birlikte korunmasına katkı sağlamaktır.”

Cami ve Kur’an kursu yaptırma derneği: “Derneğin amacı; cami ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’an kursu binalarının yapımı, bakımı ve donatımı için kaynak sağlamak, bu tesislerde eğitim gören öğrencilere burs, barınma ve sosyal destek sunmak ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içinde dini ve kültürel hizmetlere katkıda bulunmaktır.”

Tarihi cami koruma derneği: “Derneğin amacı; tarihi … Camii’nin özgün mimari dokusuyla korunması, restorasyonu ve tanıtımı için çalışmak, kültür varlığı mevzuatı çerçevesinde ilgili kurumlarla iş birliği yapmak ve caminin tarihini ve sanat değerini araştırıp belgelemektir.”

Çalışma konuları örnekleri

  1. Cami ve müştemilatı için arsa satın almak, bağış kabul etmek, tahsis talep etmek
  2. Mimari ve statik proje hazırlatmak, belediye ruhsatı ve diğer izinleri almak
  3. İnşaat, onarım, restorasyon ve çevre düzenlemesi işlerini yaptırmak
  4. Halı, ses sistemi, aydınlatma, ısıtma-soğutma, mobilya ve teknik donanım temin etmek
  5. Caminin elektrik, su, doğalgaz, temizlik ve bakım giderlerine destek olmak
  6. Gasilhane, taziye evi, şadırvan, abdesthane, lojman ve otopark gibi müştemilat yaptırmak
  7. Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’an kursu binası yaptırmak, donatmak; öğrencilere burs ve sosyal destek sağlamak
  8. Mevzuata uygun şekilde ve gerekli izinleri alarak bağış ve yardım toplamak, kermes ve hayır çarşısı düzenlemek
  9. Ramazan, kandil ve bayramlarda iftar, ikram ve sosyal yardım programları düzenlemek
  10. Müftülük, belediye, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve diğer kurumlarla protokol ve iş birliği yapmak
  11. Tamamlanan cami ve tesislerin mülkiyetini veya kullanım hakkını ilgili kamu kurumuna devretmek
  12. Amacını gerçekleştirmek için gerektiğinde taşınmaz edinmek, kiralamak, iktisadi işletme kurmak

Tüzüğünüzü bu başlıklara göre tüzük oluşturucu ile hazırlatabilir, zorunlu maddeleri dernek tüzüğü nasıl hazırlanır rehberinden kontrol edebilirsiniz.

Özel mevzuat ve izin notları

Cami derneklerinin karşılaştığı ek düzenlemeler:

  • Yardım toplama izni: Derneğe doğrudan yapılan bağışlar ve üye aidatları serbesttir. Ancak sokakta kutu dolaştırmak, makbuzla kapı kapı toplamak, SMS veya sosyal medya kampanyası düzenlemek “kamuya açık yardım toplama” sayılır ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu uyarınca mülki amirlikten izin gerektirir. İzinsiz toplama idari yaptırım doğurur.
  • Alındı belgesi: Her bağış alındı belgesiyle kayda alınır; banka üzerinden gelen bağışlarda dekont alındı belgesi yerine geçer. Alındı belgeleri matbaada bastırılır, 15 gün içinde mülki amirliğe bildirilir. Bağış toplayan kişilere yönetim kurulu kararıyla yetki belgesi düzenlenir.
  • Arsa ve imar: Cami arsası imar planında “ibadet yeri” olarak ayrılmış olmalıdır; aksi halde plan değişikliği gerekir. Belediye ruhsatı olmadan inşaata başlanmaz.
  • Mülkiyet devri: Dernek adına tapulu bir cami, ibadete açılmadan önce genellikle Diyanet’e veya Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilir ya da tahsis edilir. Devir için genel kurul kararı ve tüzükte yetki gerekir; bu nedenle tüzüğe “tamamlanan tesisleri ilgili kamu kurumuna devretmek” ifadesini baştan koyun.
  • Tarihi cami: Tescilli kültür varlığı olan camilerde her türlü onarım, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı koruma bölge kurulu kararına bağlıdır.
  • Yurt dışından bağış: Yurt dışından alınan yardımlar bankadan alınır ve mülki amirliğe bildirilir.
  • Kurban ve vekâlet: Kurban organizasyonu ve vekâletle kurban kesimi Diyanet’in düzenlemelerine tabidir; dernek bunu kendi adına ticari bir faaliyete dönüştüremez.

Kuruluş adımları özet tablo

AdımNe yapılır?Cami derneğine özgü not
1. Ön görüşmeMüftülükle ihtiyaç ve arsa görüşmesiİmar durumu kontrol edilir
2. KurucularEn az 7 kişi, 18 yaş üstü, fiil ehliyetliDin görevlisi kamu görevlisidir; kendi mevzuatını teyit etmeli
3. AdresKira veya tapu, mesken ise muvafakatCami müştemilatı için müftülük protokolü gerekir
4. TüzükZorunlu maddeler, her sayfa imzalıFesih maddesinde malvarlığının gideceği kurum yazılır
5. BildirimEK-2 ve ekler mülki amirliğeHarç yok; teslim anında tüzel kişilik (TMK m.59)
6. AltyapıDefter, vergi numarası, banka, alındı belgesiBağış yoğun yapı: alındı belgesi düzeni kritik
7. İlk genel kurul6 ay içinde, en az 16 üyeSonuç bildirimi 45 gün içinde DERBİS
8. KampanyaYardım toplama izni, proje, ruhsatİzinsiz kutu ve SMS kampanyası yapılmaz

Gerekli belgelerin tamamı için dernek kurmak için gerekli belgeler rehberine bakabilir, eksiklerinizi belge kontrol listesi ile tarayabilirsiniz. Kuruluşta resmi harç yoktur; noter tasdiki, kaşe ve alındı belgesi basımı gibi dolaylı giderler ile ve tarifeye göre değişir.

Sık yapılan hatalar

  • Alındı belgesi olmadan bağış almak: Cami derneklerinde en sık denetim bulgusu budur. Her bağış belgeli olmalı, elden toplanan paralar aynı gün dernek hesabına yatırılmalıdır.
  • İzinsiz kampanya: “Hayır işi” diye düşünülerek sosyal medyada IBAN paylaşımı veya kutu dolaştırma yapılır; bu kamuya açık yardım toplamadır ve izne tabidir.
  • Din görevlisiyle yetki çatışması: Derneğin camiyi yönettiği sanılır; yetki Diyanet’tedir. Bu sınırı yönetim kurulunun ilk toplantısında netleştirin.
  • Mülkiyet devrini tüzüğe yazmamak: Devir aşamasında tüzük değişikliği ve ek genel kurul gerekir.
  • Yönetim kurulunun tek kişiye bağlı olması: Bağış ve inşaat işlerinin tek kişi üzerinden yürümesi hem denetim hem güven sorunu doğurur; harcama yetkisini kurul kararına bağlayın.
  • Beyannameyi unutmak: Yıllık beyanname her yıl Nisan sonuna kadar DERBİS’ten verilir; ihmalinde idari para cezası uygulanır ve tutarlar yıllık yeniden değerlemeyle artar. Kuruluş sonrası yükümlülükleri dernek kurulduktan sonra yapılacaklar rehberinde topladık.
  • Vakıf seçeneğini düşünmemek: Tek bir hayırsever büyük bir malvarlığı adayacaksa vakıf daha uygun olabilir; dernek mi vakıf mı rehberinde karşılaştırdık.

Sonraki adım

Müftülükle ön görüşmenizi yaptıysanız kurulum sihirbazı ile kuruluş dosyanızı adım adım oluşturun; sihirbaz, cami derneğine uygun amaç, çalışma konuları ve fesih maddesini tüzüğünüze ekler. Süreci bir uzmanla birlikte yürütmek isterseniz dernek kuruluş danışmanlığı sayfasından bilgi alabilirsiniz.

Cami yaptırma ve yaşatma derneği kurma adımları: özet adımlar

  1. Müftülük ile ön görüşme yapın. Yeni cami yapımı, mevcut caminin bakımı veya ek bina gibi hedefinizi il veya ilçe müftülüğüne anlatın; ihtiyaç, arsa ve plan konusunda görüş alın.
  2. En az 7 kurucuyu belirleyin. Mahalle sakinleri, cemaat ve hayırseverlerden 18 yaşını doldurmuş, fiil ehliyetine sahip 7 kişiyi bir araya getirin.
  3. Merkez adresini ayarlayın. Kira sözleşmesi veya tapu ile belgelenebilen bir adres bulun; mesken ise kat maliklerinin oybirliğiyle muvafakatini alın. Cami lojmanı veya müştemilatı için müftülükle protokol gerekir.
  4. Cami odaklı tüzük hazırlayın. Amaç maddesine yapım, bakım, onarım, donatım ve yaşatma başlıklarını; fesih maddesine malvarlığının devredileceği kurumu açıkça yazın; her sayfayı kuruculara imzalatın.
  5. Kuruluş bildirimini mülki amirliğe verin. Kuruluş Bildirimi (EK-2), tüzük ve ekleri il veya ilçe sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne teslim edin; teslim anında tüzel kişilik kazanırsınız.
  6. Defter, vergi numarası, banka hesabı ve alındı belgesi. Zorunlu defterleri tasdik ettirin, vergi kimlik numarası alın, banka hesabı açın; bağışlar için alındı belgesi bastırıp 15 gün içinde bildirin.
  7. 6 ay içinde ilk genel kurulu yapın. Üye sayısını en az 16'ya çıkarıp yönetim ve denetim kurullarını seçin; sonuç bildirimini 45 gün içinde DERBİS'ten verin.
  8. Yardım toplama izni ve proje planı. Kamuya açık kampanya düzenleyecekseniz mülki amirlikten yardım toplama izni alın; arsa, proje ve ruhsat sürecini belediye ve müftülükle birlikte yürütün.

Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?

Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.

Sihirbazı başlat →

İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.

Sıkça sorulan sorular

Cami derneği kaç kişiyle kurulur?
Diğer dernekler gibi en az 7 gerçek veya tüzel kişi ile kurulur (TMK m.56). Mahalle sakinleri, cemaat ve hayırseverler yaygın kurucu profilidir; imam veya müezzin kamu görevlisi olduğundan kendi mevzuatına göre durumunu teyit etmelidir.
Cami derneği kurmak için Diyanet'ten izin gerekir mi?
Hayır. Dernek, kuruluş bildiriminin mülki amirliğe verilmesiyle kurulur; Diyanet İşleri Başkanlığı izni aranmaz. Ancak caminin ibadete açılması, din görevlisi atanması ve caminin yönetimi Diyanet'e aittir; dernek bu konularda müftülükle iş birliği yapar.
Cami yapıldıktan sonra mülkiyeti kime ait olur?
Uygulamada yapımı tamamlanan cami, ibadete açılmadan önce genellikle Diyanet İşleri Başkanlığı'na veya Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne devredilir ya da tahsis edilir. Dernek, yapım ve bakım sürecinde kaynak toplayan ve yürüten kuruluştur; ibadet yerinin yönetimi Diyanet'tedir.
Cami derneği sokakta, camide veya internette yardım toplayabilir mi?
Üye aidatı ve derneğe doğrudan yapılan bağışlar serbesttir. Kamuya açık yardım toplama kampanyası (kutu, makbuzla sokak toplaması, SMS, sosyal medya kampanyası) 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu uyarınca mülki amirlikten izin gerektirir.
Cami derneği Kur'an kursu açabilir mi?
Kur'an kursları Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı olarak açılır ve yönetilir. Dernek, kurs binası yaptırabilir, donatabilir ve giderlerine destek olabilir; ancak kursu kendi adına açıp eğitim veremez.
Cami derneği kamu yararına çalışan dernek olabilir mi?
En az 1 yıldır faaliyette olan ve amaç-faaliyetleri topluma yararlı dernekler için Cumhurbaşkanı kararıyla bu statü verilebilir. Statü otomatik değildir; başvuru ve inceleme gerektirir, bağışçılara vergi indirimi avantajı sağlar.
Cami derneğinin mal varlığı fesih halinde ne olur?
Dernek genel kurulu 2/3 çoğunlukla fesih kararı alır, son yönetim kurulu tasfiye kurulu olarak 3 ay içinde tasfiyeyi tamamlar. Kalan malvarlığı tüzükte veya genel kurulda belirlenen yere devredilir; cami dernekleri bunu genellikle Diyanet, müftülük veya benzer amaçlı bir dernek olarak belirler.

Kaynaklar ve dayanak mevzuat

Hazırlayan: Dernekçim Editör Ekibi
İçerikler 4721 s. TMK, 5253 s. Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği esas alınarak hazırlanır; mevzuat değişikliklerinde güncellenir. Editoryal ilkelerimiz

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.