Dernek Federasyonu Nasıl Kurulur? 5 Dernek Kuralı (2026)

Federasyon, aynı amaçlı en az 5 derneğin genel kurul kararıyla kurduğu üst kuruluştur; konfederasyon için 3 federasyon gerekir. Şartlar, belgeler, organlar.

Dernekçim Editör Ekibi Güncelleme: 7 dk okuma
Dernek Federasyonu Nasıl Kurulur? 5 Dernek Kuralı (2026)
Dernek Federasyonu Nasıl Kurulur? 5 Dernek Kuralı (2026) — dernekcim.com

Kısa cevap: Federasyon, kuruluş amaçları aynı olan en az 5 derneğin genel kurul kararıyla bir araya gelerek kurduğu, tüzel kişiliğe sahip üst kuruluştur (TMK m.96). Konfederasyon ise aynı amaçlı en az 3 federasyonun birleşmesiyle kurulur (TMK m.97). Her ikisi de dernek gibi bildirimle kurulur: kurucu derneklerin genel kurul kararları, delege listeleri ve tüzükle birlikte kuruluş bildirimi mülki amirliğe verildiği anda tüzel kişilik kazanılır.

Bu rehberde federasyonun ne olduğunu, hangi derneklerin kurabileceğini, belgeleri, organ yapısını, konfederasyonu ve federasyonun dernekten farklarını anlatıyoruz.

Federasyon nedir, ne işe yarar?

Dernekler kişilerin, federasyonlar derneklerin topluluğudur. Aynı alanda çalışan dernekler (hemşehri dernekleri, meslek dernekleri, engelli dernekleri, çevre dernekleri gibi) güçlerini birleştirmek, ulusal düzeyde temsil edilmek, ortak projeler yürütmek ve kamu kurumlarıyla tek sesle konuşmak için federasyon kurar. Federasyon, üye derneklerin yerine geçmez; dernekler tüzel kişiliklerini, organlarını ve malvarlıklarını korur.

Bir federasyona ihtiyacınız olup olmadığını anlamak için şu soruyu sorun: Aynı amaçla çalışan en az beş bağımsız dernek, ortak bir çatı altında sürekli işbirliği istiyor mu? Yanıt “hayır, biz tek derneğiz ama birkaç ilde çalışmak istiyoruz” ise federasyon değil şube açmalısınız. Yanıt “geçici bir kampanya için birlikte hareket edeceğiz” ise tüzel kişiliği olmayan bir platform yeterlidir.

Kuruluş şartları

ŞartAçıklamaDayanak
En az 5 dernekKurucu derneklerin tüzel kişiliği olmalı, hepsi dernek olmalıTMK m.96
Aynı kuruluş amacıTüzüklerdeki amaç maddeleri örtüşmeliTMK m.96
Genel kurul kararıHer dernekte federasyona katılma kararıDernekler Yönetmeliği
Tüzükte yetkiHer derneğin tüzüğünde federasyona katılma yetkisiDernekler Kanunu m.4
DelegelerHer dernek, tüzüğüne göre belirlenen sayıda delege seçerYönetmelik, tüzük
Federasyon tüzüğüDernek tüzüğündeki zorunlu unsurları içerirDernekler Kanunu m.4
Kuruluş bildirimiFederasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki amirliğineTMK m.59, Yönetmelik

“Aynı amaç” ölçütü geniş yorumlanır: engelli hakları alanında çalışan görme, işitme ve ortopedik engelli dernekleri aynı amaçlı sayılır. Ancak bir spor derneği ile bir kültür derneği aynı federasyonu kuramaz. Mülki amirlik, kurucu derneklerin tüzüklerindeki amaç maddelerini karşılaştırır.

Tüzüğünde “federasyona üye olabilir” hükmü bulunmayan derneğin önce tüzük değişikliği yapması gerekir; bu, kuruluş takvimini bir genel kurul kadar uzatır.

Adım 1: Kurucu derneklerin genel kurul kararları

Federasyon kurma kararı, dernek yönetim kurulunun değil genel kurulun yetkisindedir. Her kurucu derneğin genel kurulu şu kararları alır:

  1. Federasyona kurucu üye olarak katılma
  2. Derneği federasyon genel kurulunda temsil edecek delegelerin seçimi (dernek tüzüğündeki sayıda; genellikle üye sayısına göre kademeli)
  3. Federasyon tüzüğünü imzalamaya ve kuruluş işlemlerini yürütmeye yetkili kişilerin belirlenmesi

Genel kurul tutanağının onaylı bir örneği kuruluş dosyasına eklenir. Bu yüzden federasyon kurma takvimi, beş derneğin genel kurul tarihlerine bağlıdır; derneklerin olağan genel kurullarını yakın tarihlerde planlaması ya da olağanüstü genel kurul yapması gerekir.

Adım 2: Federasyon tüzüğü

Federasyon tüzüğü, dernek tüzüğüyle aynı zorunlu unsurları içerir (Dernekler Kanunu m.4) ama üyeleri kişi değil dernek olduğu için bazı maddeler farklı yazılır:

MaddeDernekteFederasyonda
ÜyeGerçek/tüzel kişiYalnızca dernekler
Üyelik başvurusuKişinin yazılı başvurusuDerneğin genel kurul kararı + başvuru
Genel kurulTüm üyelerÜye derneklerin delegeleri
Delege sayısı-Her dernek için eşit veya üye sayısına göre kademeli
AidatKişi başıDernek başına; genellikle üye sayısıyla orantılı
Üyelikten çıkarmaKişi hakkındaDernek hakkında; derneğin feshi halinde kendiliğinden
FesihÜyelerin 2/3’üDelegelerin 2/3’ü; üye sayısı 5’in altına düşünce kendiliğinden

Tüzükte federasyonun adı “Federasyon” kelimesini içermeli, merkezi belirli bir il olmalıdır. Delege esasını açıkça yazın: “Her üye dernek, üye sayısı 100’e kadar 3, her ilave 100 üye için 1 delege ile temsil edilir” gibi somut bir formül, sonraki genel kurullarda tartışmayı önler. Tüzük taslağı için tüzük oluşturucu ile dernek tüzüğü hazırlatıp federasyona uyarlayabilirsiniz; üyelik ve delege maddelerini mutlaka yeniden yazın.

Adım 3: Kuruluş belgeleri

Kuruluş bildirimi, federasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki amirliğine (İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü aracılığıyla) verilir. Dosyada:

BelgeAçıklama
Kuruluş bildirimiKurucu dernekler adına delegelerce imzalı form
Federasyon tüzüğüHer sayfası kurucu delegelerce imzalı
Her derneğin genel kurul kararıFederasyona katılma ve delege seçimini gösteren tutanak örnekleri
Her derneğin tüzüğüFederasyona katılma yetkisini ve amacı gösteren onaylı örnek
Her derneğin kütük kaydıİl müdürlüğünden alınan faaliyet belgesi
Delege listesiHer dernek için ad, kimlik, adres, imza
Tebligata yetkili kişilerAd, adres, imza
Adres belgesiKira sözleşmesi, tapu, muvafakat; kat mülkiyetinde mesken ise oybirliği

Genel belge mantığı dernek kuruluş belgeleriyle aynıdır; fark, kurucuların kişi değil dernek olması ve her dernek için karar-tüzük-kütük üçlüsünün eklenmesidir. Kuruluş harcı yoktur.

Adım 4: İnceleme, kütük ve ilk genel kurul

Bildirim verildiği anda federasyon tüzel kişilik kazanır. Mülki amirlik 60 gün içinde dosyayı inceler; eksiklik veya aykırılık varsa 30 gün içinde giderilmesini ister (TMK m.60). Uygun bulununca federasyon dernekler kütüğüne kaydedilir ve geçici yönetim kurulu başkanına DERBİS yetkisi verilir. Bu akış dernek kuruluş rehberindeki ile aynıdır.

Federasyon, kuruluştan itibaren 6 ay içinde ilk genel kurulunu yapar. Genel kurul, üye derneklerin delegelerinden oluşur; yönetim kurulu (en az 5 asıl 5 yedek) ve denetim kurulu (en az 3 asıl 3 yedek) delegeler arasından seçilir. Sonuç bildirimi 45 gün içinde DERBİS üzerinden verilir. Organ seçimi için yeterli delege sayısı gerekir; beş dernek üçer delege göndermişse 15 delege olur ve bu sayı 16 görevi doldurmaya yetmez. Delege sayısını tüzükte buna göre belirleyin.

Dikkat: Federasyonda aynı kişi hem derneğinin yönetim kurulunda hem federasyon yönetim kurulunda olabilir; kanun bunu yasaklamaz. Ancak delege, derneğini temsil ettiğinden dernek üyeliği sona erince delegelik de düşer; tüzüğe bu hükmü ekleyin.

Konfederasyon

Konfederasyon, kuruluş amaçları aynı olan en az 3 federasyonun bir araya gelmesiyle kurulur (TMK m.97). Mantık federasyonla aynıdır, bir basamak yukarıdadır:

ÖlçütFederasyonKonfederasyon
KurucularEn az 5 dernekEn az 3 federasyon
Kurucu kararıDernek genel kurullarıFederasyon genel kurulları
Genel kurulDernek delegeleriFederasyon delegeleri
Tüzükte yetkiDerneklerin tüzüğündeFederasyonların tüzüğünde
KuruluşBildirimle, mülki amirliğeBildirimle, mülki amirliğe
Kendiliğinden sona ermeÜye dernek sayısı 5’in altına düşerseÜye federasyon sayısı 3’ün altına düşerse

Konfederasyon, genellikle ulusal çapta örgütlenmiş alanlarda (engelli hakları, hemşehri dernekleri, meslek kuruluşları) görülür ve uluslararası kuruluşlarda temsil için kullanılır.

Federasyon mu, şube mi, platform mu?

ÖlçütFederasyonŞubePlatform
Tüzel kişilikVarYok (derneğe bağlı)Yok
Kurucular5 bağımsız dernekTek derneğin kararıDernek, vakıf, sendika vb.
AmaçSürekli ortak çatıDerneğin yayılmasıGeçici veya belirli konu
OrganlarGenel kurul, YK, DKŞube genel kurulu, YK, DKYok; temsilciler kurulu
KuruluşBildirim + incelemeŞube kuruluş bildirimiKatılımcıların kararı, bildirim
Defter, beyannameVarVarYok
Üyelerin bağımsızlığıKorunurYok (aynı dernek)Korunur

Platform, derneklerin ve diğer sivil toplum kuruluşlarının ortak bir amaç için geçici olarak oluşturduğu, tüzel kişiliği olmayan birlikteliktir (Dernekler Kanunu m.25). Federasyon kurmadan önce bir süre platform olarak çalışmak, derneklerin birbirini tanımasını sağlar.

Federasyonun yükümlülükleri

Federasyon, tüzel kişiliği olan bir kuruluş olarak dernekle aynı yükümlülükleri taşır: zorunlu defterler, alındı belgesi düzeni, yıllık beyanname (Nisan sonu), bildirimler (45 gün), olağan genel kurul (en geç 3 yılda bir), denetim ve idari para cezası sorumluluğu. Gelirleri üye dernek aidatları, bağışlar ve proje gelirleridir; iktisadi işletme kurabilir, lokal açabilir, yurt dışından bildirimle yardım alabilir. Dernek ile vakıf arasındaki fark gibi yapısal karşılaştırmalar için dernek mi vakıf mı rehberine bakabilirsiniz; federasyon her zaman dernek tarafında yer alır.

Sık yapılan hatalar

HataSonucuÇözüm
5 derneği bulmadan tüzük yazmakKuruluş yapılamazÖnce kurucu dernekleri kesinleştirin
Yönetim kurulu kararıyla katılmakDosya reddedilirGenel kurul kararı
Amaçları örtüşmeyen dernekleri karıştırmakAykırılık bildirimiAmaç maddelerini karşılaştırın
Delege sayısını az tutmak16 görev doldurulamazTüzükte yeterli delege
Dernek tüzüğünde yetki olmadan katılmakKatılım geçersizÖnce tüzük değişikliği
Üye dernek sayısının 5’e düşmesini izlememekKendiliğinden sona ermeYedek üye dernek politikası

Sonraki adım

Federasyon tüzüğünün taslağını oluşturmak için tüzük oluşturucu ile başlayıp üyelik, delege ve aidat maddelerini federasyona göre uyarlayın. Beş dernekten toplanacak belgeleri belge kontrol listesiyle takip edin. Kurucu derneklerden birinde tüzük değişikliği veya olağanüstü genel kurul gerekiyorsa danışmanlık hizmeti kapsamında destek alabilirsiniz.

Dernek federasyonu kurma adımları: özet adımlar

  1. Aynı amaçlı en az 5 dernek belirleyin. Tüzüklerindeki amaç maddesi örtüşen, federasyona katılma yetkisi bulunan en az 5 derneği bir araya getirin.
  2. Her dernekte genel kurul kararı alın. Her dernek, genel kurulunda federasyona kurucu olarak katılma kararı alsın ve tüzükte belirtilen sayıda delege seçsin.
  3. Federasyon tüzüğünü hazırlayın. Ad, merkez, amaç, üyelik, delege esası, organlar, aidat, tüzük değişikliği ve fesih hükümlerini içeren tüzüğü kurucu derneklerin delegeleri imzalasın.
  4. Kuruluş bildirimini verin. Federasyon kuruluş bildirimi, tüzük, her derneğin genel kurul kararı, delege listeleri ve adres belgelerini federasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki amirliğine verin.
  5. İnceleme sürecini tamamlayın. Mülki amirlik 60 gün içinde dosyayı inceler; eksiklik varsa 30 gün içinde giderin; dernekler kütüğüne kayıt ve DERBİS yetkisi alın.
  6. 6 ay içinde ilk genel kurulu yapın. Delegelerden oluşan genel kurulu toplayıp yönetim ve denetim kurullarını seçin; 45 gün içinde sonuç bildirimini verin.

Durumunuza özel yol haritası ister misiniz?

Kurulum sihirbazı 2 dakikada size özel adım listesi, belge listesi ve maliyet tahmini çıkarır. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.

Sihirbazı başlat →

İlk görüşme ücretsiz: durumunuzu anlatın, yol haritasını birlikte çıkaralım.

Sıkça sorulan sorular

Federasyon kaç dernekle kurulur?
Kuruluş amaçları aynı olan en az 5 derneğin bir araya gelmesiyle kurulur (TMK m.96). Dernek sayısı 5'in altına düşerse federasyon kendiliğinden sona erer.
Konfederasyon kaç federasyonla kurulur?
Kuruluş amaçları aynı olan en az 3 federasyonun bir araya gelmesiyle konfederasyon kurulur (TMK m.97).
Federasyon kurmak için derneklerde hangi karar gerekir?
Her kurucu derneğin genel kurulu, federasyona kurucu olarak katılma kararı almalı ve derneği federasyonda temsil edecek delegeleri seçmelidir. Tüzükte federasyona katılma yetkisi bulunmalıdır.
Federasyonun tüzel kişiliği var mı?
Evet. Federasyon ve konfederasyon, kuruluş bildiriminin mülki amirliğe verilmesiyle tüzel kişilik kazanır; kendi tüzüğü, organları, defterleri ve malvarlığı vardır. Üye dernekler de tüzel kişiliklerini korur.
Federasyonun organları nelerdir?
Dernekle aynıdır: genel kurul (üye derneklerin delegelerinden oluşur), yönetim kurulu ve denetim kurulu. Asgari üye sayıları dernekle aynı olup tüzükte daha yükseği belirlenebilir.
Bir dernek birden fazla federasyona üye olabilir mi?
Aynı amaçla kurulmuş farklı federasyonlara üyelik konusunda kanunda açık yasak yoktur; ancak tüzük hükümleri ve federasyonların kendi tüzükleri sınır getirebilir. Uygulamada bir dernek genellikle tek federasyona üye olur.

Kaynaklar ve dayanak mevzuat

Hazırlayan: Dernekçim Editör Ekibi
İçerikler 4721 s. TMK, 5253 s. Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği esas alınarak hazırlanır; mevzuat değişikliklerinde güncellenir. Editoryal ilkelerimiz

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman desteği alabilirsiniz. Son güncelleme: 5 Kasım 2026.